Reviews American History X

27 Νοεμβρίου 2019 |

0

American History X

Σκηνοθεσία: Τόνι Κέι

Παίζουν: Έντουαρντ Νόρτον, Έντουαρντ Φερλόνγκ, Μπέβερλι Ντ’ Άντζελο, Γκάι Τόρι, Έιβερι Μπρουκς

Διάρκεια: 119′

Ελληνικός τίτλος: «Μαθήματα αμερικανικής ιστορίας»

Τα Μαθήματα Αμερικάνικης Ιστορίας έσκασαν σαν βόμβα στις αίθουσες λίγο πριν τα Χριστούγεννα του 1998, εξασφαλίζοντας στον Έντουαρντ Νόρτον κραυγαλέα φήμη, καθώς μια οσκαρική υποψηφιότητα στην κατηγορία του Α΄ Ανδρικού Ρόλου. Ο Νόρτον, ως ένα βαθμό, «καταπίνει» την ίδια την ταινία, χαρίζοντάς της μεγάλο ποσοστό από την ακατέργαστη συναισθηματική ορμή που εκπέμπει. Διότι το American History X έχει καπαρώσει τη θέση του στις συνειδήσεις του σινεφίλ κοινού ακριβώς επειδή βρίσκει τον τρόπο να τρυπώσει στο θυμικό του θεατή, και όχι επειδή πρόκειται για μια περφεξιονιστική κατασκευή χωρίς ψεγάδια και ελαττώματα.

Η πλοκή της ταινίας τοποθετείται in media res, στις παραμονές μιας κρίσιμης μέρας. Η αποφυλάκιση του μεγαλύτερου αδελφού της οικογένειας, ενός ορκισμένου (τουλάχιστον ωσότου μπει στη φυλακή) ζηλωτή του νεοναζισμού που είχε καταδικαστεί για φόνο, συμπίπτει με ένα κρίσιμο σταυροδρόμι στη ζωή του μικρότερου αδελφού. Ο οποίος πασχίζει να βαδίσει στα πρότυπα του ινδάλματός του και είναι έτοιμος να διαβεί έναν αυτοκαταστροφικό δρόμο χωρίς επιστροφή.

To American History X τεμαχίζει τη δράση του σε τρεις χρονικές διαστάσεις. Σε  ασπρόμαυρο φόντο ξεδιπλώνεται το παρελθόν: τόσο η διαδρομή αναμόρφωσης του πρωταγωνιστή όσο και ένα πρωθύστερο flashback που (προσπαθεί να) εντοπίσει την επώαση του φιδιού, ενώ παρών χρόνος της ιστορίας, το δραματικό 24ωρο της επιστροφής του απολωλότος πρόβατου, απεικονίζεται σε χρωματισμένο καμβά.

Παρεμπιπτόντως, και στα τρία αυτά στάδια η φωτογραφία διαδραματίζει καίριο εκφραστικό ρόλο, αποτυπώνοντας το συναισθηματικό στάτους κβο. Η στιγμή του φονικού που στέλνει τον πρωταγωνιστή στη φυλακή είναι δοσμένη σε εμφατική μονοχρωμία, αντανακλώντας την άλογη βία και τον δηλητηριώδη θυμό. Οι αναδρομές στη ρατσιστική κατήχηση των οικογενειακών τραπεζιών είναι μουντές, σχεδόν βρόμικες, απηχώντας την (υφ)έρπουσα υποδαύλιση του μίσους.

Η μεταστροφή του ήρωα στη φυλακή ξεκινά από ένα άχρωμο και θαμπό ασπρόμαυρο (όταν τα κούφια ιδανικά έχουν ακόμη σφυγμό) και μεταβαίνει σε ένα πολυεπίπεδο και ζεστό κιαροσκούρο όταν η φιλία κατεδαφίζει τα μισαλλόδοξα στερεότυπα. Ομοίως, στην επιστροφή του ασώτου, οι στιγμές οικογενειακής επανασύνδεσης εικονογραφούνται με θερμά χρώματα, ενώ η δραματική και εφιαλτική κορύφωση του προδιαγεγραμμένου φινάλε κυοφορείται και προοικονομείται σε μια απαισιόδοξη θολούρα και αντηλιά.

Αν θελήσει κάποιος να δώσει έμφαση στις ατέλειες του American History X, η αλήθεια είναι ότι θα βρει αρκετά σημεία να κοντοσταθεί. Από την προσχηματική, ολίγον βιαστική και αρκετά απλοϊκή απεικόνιση των αθέατων μηχανισμών που ώθησαν τον πρωταγωνιστή στο στόμα του λύκου ώς την αίσθηση πως η ταινία βασίζεται περισσότερο στη συρραφή μεμονωμένων σεκάνς που γραπώνουν το θυμικό παρά στο πλαίσιο ενός δομημένου άξονα που καταλήγει υπαινικτικά και ζυγισμένα σε μια δραματική έξοδο.

Παρόλα αυτά και παρά τις βιασύνες του σεναρίου και τις σκηνοθετικές αρρυθμίες (παρεμπιπτόντως, ο σκηνοθέτης Τόνι Κέι έδωσε μακροχρόνιο ανεπιτυχή δικαστικό αγώνα για να αφαιρεθεί το όνομά του από τα credits, υποστηρίζοντας πως τα δικά του θέλω είχαν αγνοηθεί από τους παραγωγούς της ταινίας, αλλά και από τον Νόρτον), το αβίαστο χτυποκάρδι που προσφέρει η ταινία είναι σε θέση να υπερκεράσει τις όποιες άλλες ενστάσεις.

Όπως προείπαμε άλλωστε, η γοητεία του American History X, είναι προσωπαγής σε συντριπτικό βαθμό. Ο Νόρτον, στεντόρειος σε όλες τις διακυμάνσεις του ρόλου, δίνει υπόσταση στον χαρακτήρα του, πέρα από τις σημαδούρες του ακροδεξίου ζηλωτή και του μεταμελημένου αμαρτωλού, συλλαμβάνοντας αποχρώσεις πλάγιες, έμμεσες και εντέλει βαθιά ανθρώπινες. Η αρχική του περσόνα αγγίζει κάτι βαθύτερο από τα όρια ενός φανατισμένου δογματικού, καθώς προσδίδει στoν ήρωα τα χαρακτηριστικά της απόλυτης -και εντέλει τραγικής- πλάνης: ο Ντέρεκ του Νόρτον παλεύει να γίνει μάρτυρας, βαθιά μέσα του γνωρίζει την αδιέξοδη νοσηρότητα που έχει αγκαλιάσει, αλλά σχεδόν αυτοτιμωρητικά παλεύει να διαπρέψει στο μίσος.

Στο ίδιο πνεύμα, ο εσωτερικά σωφρονισμένος ήρωας, που έχει ξεφύγει από τις δαγκάνες της κόλασης βιωματικά, μέσα από τη φιλία και όχι χάρη στις νουθεσίες (τυχαία ή μη, οι ρητορικοί αντίπαλοι του ρατσιστή Ντέρεκ είναι μάλλον άτονοι και χλιαροί), δεν βγαίνει ακέραιος από την όλη καταβύθιση στην κόλαση. Ο Νόρτον ενσαρκώνει υποδειγματικά τον άνθρωπο που αγωνίζεται και αγωνιά να περισώσει ό,τι μπορεί να σωθεί, να αλλάξει ό,τι επιδέχεται αλλαγής, να φτιάξει για τον ακρωτηριασμένο του εαυτό έναν υποτυπώδη δρόμο διαφυγής. Είναι, όμως, πολύ αργά και το γνώριζε κατά βάθος και ο ίδιος, ακόμη περισσότερο κι από εμάς.




Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Back to Top ↑
  • CineDogs TV

  • Γιώργος Παπαδημητρίου

  • CineDogs Supporters

  • Cinedogs Opinions

    Τα "Παράσιτα" του Μπονγκ Τζουν-χο βγαίνουν στις αίθουσες και εμείς θέλουμε να μάθουμε. Ποιος είναι ο αγαπημένος σας Χρυσός Φοίνικας την τελευταίας 5ετίας;
  • FB Cinedogs

  • Latest