Shame

Σκηνοθεσία: Στιβ Μακ Κουίν

Παίζουν: Μάικλ Φασμπέντερ, Κάρεϊ Μάλιγκαν

Διάρκεια:99’

Μινιμαλιστικές εικόνες, ελλειπτική δομή. Μονοπλάνα με καρφωμένη την κάμερα που δεν αφήνουν κανένα περιθώριο. εκεί που αρμόζει, αναλυτική φλυαρία όπου είναι αναγκαίο.  Ο Στιβ ΜακΚουίν μας είχε προϊδεάσει εξάλλου για το στιβαρό ύφος των διαλογικών του σκηνών με την καταπληκτική συζήτηση στο Hunger μεταξύ του ιερέα και του μελλοθάνατου ήρωά του. Σκηνές που ισοδυναμούν με μικρούς κινηματογραφικούς οργασμούς.

Βλέποντας το Shame, σταθείτε ένα κλικ παραπάνω σε δύο σκηνές. Πρώτη, αυτή του ραντεβού στο εστιατόριο. Απολαύστε το πώς αλληλεπιδρά η καθωσπρέπει φορτική περιποίηση του σερβιτόρου με την αμηχανία και την υποδόρια έλλειψη νοήματος και προοπτικής. Για τη δεύτερη, ας θυμηθούμε τον Γκοντάρ, οποίος μεταξύ των πολλών και διάφορων που εκστόμιζε με ρυθμούς πολυβόλου, είχε αποφανθεί πως το τράβελινγκ είναι ζήτημα ηθικής στάσης. Στην εκπληκτική σκηνή του Shame, είναι σίγουρα εργαλείο ψυχαναλυτικής ανατομίας στη διάρκεια ενός οργισμένου και ανήσυχου βραδινού τζόγκινγκ.

Shame 3

Το μουσικό υπόβαθρο σιγοντάρει την αμηχανία και τον προβληματισμό. Η εποχή μας έχει αγκαλιάσει το κενό, έχει αποχαρακτηρίσει μέχρι και την αποξένωση. Τίποτα το σπαρακτικό πλέον στην ανθρώπινη μοναξιά. Δεν συνιστά φόβο πια, μονάχα ένα ασφαλές καταφύγιο. Ο τίτλος μονολεκτικός και περιεκτικός. Η Ντροπή θα είναι το ζητούμενο μας, η κυρίαρχη έννοια με την οποία θα ασχοληθούμε. Η ντροπή που νιώθει ο κεντρικός χαρακτήρας για αυτό που είναι, αλλά και για αυτό που δεν είναι. Για αυτό που (δεν) νιώθει. Για αυτό που (δεν) προσπαθεί να γίνει. Μία ντροπή που πασχίζει να βρει το αντικλείδι που θα την ξεκλειδώσει μέσα από την πλήρη αποτίναξή της σε ένα τομέα, όπου συνήθως κυριαρχεί. Σεξ, σεξ με μία παρτενέρ, με πολλές, επί χρήμασι, με την παλάμη, με το ίδιο φύλο, ως θέαση στην οθόνη του υπολογιστή.

Ανεπιτυχές υποκατάστατο του εσωτερικού πόνου. Πρόχειρο μπάλωμα του κενού, το μόνο που έχει μείνει ως επιλογή. Μία ταινία ανδρική, χωρίς να γίνεται σε κανένα σημείο φαλλοκρατική. Το βλέμμα της κάμερας κοντοστέκεται στην ένδειξη Men στις ανδρικές τουαλέτες. Τι ζητάει ο πολιτισμός μας από το αρσενικό; Πότε αυτό επιτελεί πια τον ρόλο του;  Το ζητούμενο υπήρξε ανέκαθεν να «γαμάει» κυριολεκτικά και ιδίως μεταφορικά. Τώρα τι πρέπει να κάνει άραγε, τώρα που κι αυτή η τάση έφτασε στο «μετά» της; Περιφέρει απλώς το κορμί του σε μία μαύρη τρύπα. Όπως και στο Hunger, το σώμα είναι φορέας της ψυχής. Εξαϋλώνεται και πάλι, με διαφορετικό τρόπο αυτή τη φορά. Ξοδεύεται μέχρι να μείνει τελείως άδειο. Από όπλο στη διάθεση των ιδανικών, τώρα είναι κυματοθραύστης απέναντί τους.

Shame

Ο εσωτερικός τρόμος λοιπόν, περπατά χεράκι χεράκι με την ευαισθησία, με το βάρος της φροντίδας κάποιου οικείου, με το φορτίο του ενδιαφέροντος κάποιου αγαπημένου. Αυτή η εισβολή ζεστασιάς και απρογραμμάτιστης ζωής και διάθεσης δεν είναι καλοδεχούμενη, μόνο ζημιά μπορεί να κάνει. Η διαδοχή των κοντινών πλάνων όταν η Κάρεϊ Μάλιγκαν τραγουδά την καταπληκτική διασκευή του New York, New York μας τα έχει ήδη πει όλα.

Ο θριαμβευτικός τόνος του τραγουδιού με την κλασική (ψευδ)αίσθηση νίκης που γνωρίζαμε, πάει περίπατο. Σαν σπαρακτική και χαμηλόφωνη κραυγή μίας παραδοχής ήττας και αποτυχίας. If I can make it there, I can make it anywhere. Όχι πια, τα όνειρα θρυμματίστηκαν, I can make it nowhere. Το παρελθόν είναι εμφανώς σκοτεινό και επώδυνο, γεμάτο ανοιχτές πληγές που δεν θα κλείσουν ποτέ. Δεν γινόμαστε κοινωνοί περιττών πληροφοριών. Δεν θα μας φορτωθεί κανένα επεξηγηματικό πορτρέτο. Ό,τι γνωρίζουμε, γνωρίζουμε, ό,τι καταλάβαμε, καταλάβαμε, από εδώ και πέρα είναι η ουσία, από το σημείο μηδέν.

Shame 2

Η μητρόπόλη συμμέτοχη. Ναός σκληρότητας και έλλειψης γοητείας. Τρένα, κλαμπ, ταξί, λεωφόροι, μπαρ, ξενοδοχεία, όλα συμμετέχουν σε ένα παιχνίδι, όπου έχει χαθεί η αξία της νίκης και αναζητείται ο στόχος. Ο χώρος είναι ο χάρτης των αισθημάτων. Γυάλινες επιφάνειες που αφήνουν κάθε είδους γύμνια να ξεχυθεί. Ούτε ένα πλάνο με καθησυχαστικό φως ζεστασιάς. Μια θέα που είναι πάντα εντυπωσιακή αλλά ποτέ δεν ηρεμεί. Κανένα σημείο αναφοράς ή ολοκλήρωσης. Η εργασία σκιώδης, κάτι μάλλον προσοδοφόρο, κάτι ως επί το πλείστον μηχανιστικό, κάτι επίπλαστο και αδιάφορο.

shame

Ίσως η τελική κάθοδος στην κόλαση να μπορούσε να ήταν ακόμη πιο υποβλητική και χειμαρρώδης, χωρίς κανένα σημείο ανεφοδιασμού. Αντιστοίχως, ίσως το –εύλογα αιωρούμενο στην αβεβαιότητα– φινάλε να στριμώχνει κάπως βεβιασμένα τα νοήματα που έχουν προηγηθεί, δίνοντας έναν αχρείαστα διλημματικό τόνο. Οι μοναδικές αυτές ενστάσεις, φυσικά με γνώμονα τις υψηλότατες απαιτήσεις που εγείρει μία διεισδυτική κινηματογραφική σπουδή.




Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Back to Top ↑