Reviews MELANCHOLIA

18 Σεπτεμβρίου 2011 |

0

MELANCHOLIA

Σκηνοθεσία: Λαρς Φον Τρίερ

Παίζουν: Κίρστεν Ντάνστ, Σαρλότ Γκενσμπούρ, Κίφερ Σάδερλαντ.

Διάρκεια: 136’

Η «Μελαγχολία» του Λαρς Φον Τρίερ έκανε την πολυαναμενόμενη πρεμιέρα της στο πρόσφατο Φεστιβάλ των Καννών, ελάχιστοι όμως ασχολήθηκαν με το κατεξοχήν κινηματογραφικό της σκέλος, εξαιτίας του (γελοίου) σάλου που προκάλεσαν οι δηλώσεις του εκκεντρικού σκηνοθέτη στη συνέντευξη τύπου. Ο φοβερός είρων Δανός σκηνοθέτης, όντας σε ένα γλωσσικό παραλήρημα, προκάλεσε ολόκληρο διπλωματικό επεισόδιο, «ανάγκασε» το Φεστιβάλ, ενώ αρχικά τον επέπληξε με αυστηρή προειδοποίηση, τελικά να τον ανακηρύξει persona non grata, εκείνος ζήτησε δημόσια συγγνώμη και κάπου εκεί τελείωσε αυτό το γαϊτανάκι φαιδρότητας. Όλος αυτός ο ντόρος έχει αποτελέσει κοινό τόπο σε κάθε σχεδόν ταινία του Τρίερ και οφείλεται εν πολλοίς και στη στάση του ίδιου του Δανού δημιουργού, οποίος ξετρελαίνεται για να προκαλεί. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, δυστυχώς το κακό παράγινε και η προσοχή των πάντων ξεστράτισε από τις σκηνοθετικές προθέσεις του. Ιδού πώς ξεκίνησαν όλα. Απολαύστε την Κίρστεν Ντανστ. Μα πόσο άβολα νιώθει, σαν να θέλει να ανοίξει η γη να την καταπιεί…

Ο Τρίερ παρότι πραγματεύεται το τέλος του κόσμου, δεν γυρίζει μία ταινία επιστημονικής φαντασίας. Με τρόπο μάλλον πιο απλό απ’ ότι θέλουμε εμείς να πιστεύουμε, προσπαθεί να μας δείξει πως όταν πεθαίνει η ψυχή, δεν υφίσταται κόσμος. Χωρίς ηθοποιούς στην τελική, η σκηνή δεν έχει και μεγάλη σημασία. Ο Τρίερ δεν μεμψιμοιρεί πάνω από τα ερείπια. Το βασικό για αυτόν είναι ότι φτάσαμε να μιλάμε για ερείπια και όχι για κάτι ζωντανό και πραγματικό. Το βαθύτερο νόημα είναι οριστικά απόν, η αόριστη ελπίδα για κάποια μελλοντική ανά(σ)ταση δεν υπάρχει και αυτή την έλλειψη νοήματος ο Τρίερ τη βαφτίζει «μελαγχολία». Η μαύρη χολή δηλαδή, ένα από τέσσερα υγρά του σώματος που καθορίζουν την ανθρώπινη συμπεριφορά, κατά τον Ιπποκράτη. Μία «ιερή νόσος» κατά την αρχαιότητα, η οποία ήταν προνόμιο μεγάλων και σπουδαίων πνευμάτων. Κάτι που κουβαλάμε όλοι μέσα μας και ελπίζουμε να μην απελευθερωθεί σε μεγάλες ποσότητες. Αυτή η βασανιστική αίσθηση του ανικανοποίητου που μοιάζει κάποιες στιγμές αδικαιολόγητη και εγωιστική. Η «μελαγχολία» λοιπόν θα χτυπήσει την Γη ως εξωτερικός εχθρός. Στην ουσία, η Γη τη θρέφει μέσα της και την κάνει να θεριεύει.

Ο Τρίερ δομεί την ταινία του ως κανονικότατο μυθιστόρημα. Με έναν εμφανή πρόλογο και δύο διακριτά μέρη. Τα εναρκτήρια πλάνα θυμίζουν τα πρώτα λεπτά της προηγούμενης ταινίας του,«Αντίχριστος». Μία εναλλαγή άρτιων αισθητικά εικόνων σε ultra slow motion με μαγευτικά χρώματα και ενσταντανέ, υπό τους ήχους του «Τριστάνος και Ιζόλδη» του Βάγκνερ. Στον «Αντίχριστο» οι σκηνές αποτελούσαν ένα εισαγωγικό, πρόωρα επεξηγηματικό, σχόλιο για τη συνέχεια της πλοκής. Το προπατορικό αμάρτημα του θανάτου του παιδιού μας αποκαλυπτόταν για να ακολουθήσει η βιβλική λυσσαλέα μάχη μεταξύ του άνδρα και της γυναίκας. Στη «Μελαγχολία» τα πλάνα λειτουργούν ως εμβληματικό πρελούδιο αλλά και ως προπομπός του οριστικού τέλους. Παρόλα αυτά, θα μπορούσαν να εκληφθούν και ως μία αναίτια άσκηση ύφους και επιδειξιμανίας. Λίγη σημασία έχει όμως αυτό μπροστά στη συνέχεια. Όσον αφορά στο συνολικό εικαστικό σκέλος της ταινίας, ο ίδιος ο Τρίερ δήλωσε πως ήθελε να επιχειρήσει μία περιήγηση στον γερμανικό Ρομαντισμό. Πράγματι, ορισμένα κάδρα θυμίζουν πίνακες της εποχής και η μουσική επένδυση συνηγορεί. Παράλληλα, η κυριότερη κινηματογραφική αναφορά παραπέμπει στο «Πέρσι στο Μαρίενμπαντ» του Ρενέ και στο γοτθικό σκηνικό του. Για όποιον θέλει να θυμηθεί αυτή την τόσο ανάλαφρη και ευχάριστη σκηνή του «Αντίχριστου», ακολουθεί το παρακάτω βίντεο. (Εγκυκλοπαιδική παρένθεση: με αυτό τον τραγικό τρόπο πέθανε το 1991 ο τετράχρονος γιος του τραγουδιστή Έρικ Κλάπτον, για τον οποίο γράφτηκε το τραγούδι «Tears in Heaven». Κλείσιμο παρένθεσης)

Επιστρέφουμε στα της «Μελαγχολίας». Στο πρώτο κεφάλαιο (που φέρει και το όνομά της) βυθιζόμαστε στα άδυτα της γαμήλιας δεξίωσης της Justine. Η πρώτη σκηνή δίνει το στίγμα. Η λιμουζίνα που έχει φρακάρει, όπως ακριβώς και ο νους, η καρδιά και η ψυχή όλων των προσκεκλημένων. Άπαντες αρνούνται να δουν πέρα από τη μύτη τους, είναι ασφυκτικά εγκλωβισμένοι στον μικροπρεπή λιλιπούτειο κόσμο τους, αδυνατούν να διακρίνουν έστω και ένα εκατοστό πέρα από τα περιχαρακωμένα όρια του φρουρίου τους. Άπαντες εκτός από έναν ή μάλλον μία. Τη νύφη που χάνει απότομα και ανατριχιαστικά το φτιασιδωμένο χαμόγελό της. Που θα φορά τα λευκά όλη τη βραδιά σε αντίθεση με τη μαύρη χολή που εκκρίνει εσωτερικά. Που ψάχνει μάταια καταφύγιο από δωμάτιο σε δωμάτιο, που κοιτά τον ουρανό και αφουγκράζεται το τέλος. Η δεξίωση θα περιγραφεί με πάσα εξαντλητική λεπτομέρεια ώστε να νιώσουμε στο πετσί μας την ασημαντότητα και τη ματαιότητα του όλου πράγματος. Η κοινωνία, ο άνθρωπος, ο πολιτισμός, σε ένα οριστικό τέλμα, σε μία απομόνωση ακόμη και από το επερχόμενο τέλος. Η κινηματογράφηση σε αυτό το σημείο φέρνει στο νου το «Δόγμα 95» σε μία πιο χαλαρή του μορφή, με την κάμερα στο χέρι και το κέντρο βάρους στα πρόσωπα και τους μορφασμούς. Με θεματικές ομοιότητες με την «Οικογενειακή γιορτή» του Βίντερμπεργκ και με διαλόγους που θυμίζουν μπεργκμανικό δράμα δωματίου. Ο Τρίερ βγάζει τη γλώσσα στις κατ’ ανάγκη ευτυχισμένες καταστάσεις και τις μετατρέπει άφοβα σε μία πραγματική ιλαροτραγωδία. Οι ανθρώπινες σχέσεις στην ουσία υφίστανται μονάχα ως ξεγέλασμα της μοναξιάς. Ο γάμος θα διαλυθεί και μαζί του ένας κόσμος αδιαπραγμάτευτα ψεύτικος.

Έχουμε πλέον μπει στην τελική ευθεία, η οποία θα φέρει το όνομα της Claire, αδερφής και αντίβαρου της Justine. Μία αναμονή ατέρμονη, σε μία σταθεροποιημένη θλίψη, σαν την επιβίωση μέσα από τόνους αντικαταθλιπτικά. Ο τρόμος επανέρχεται ενώ είχε μπει στο περιθώριο μέσα στον όλο ματαιόδοξο αναβρασμό του γάμου. Η Justine επιστρέφει στα μαύρα της τα χάλια, εγκλωβισμένη στην ψυχική της νόσο, στη βαριά αλήθεια που κουβαλά. Όντας η μόνη αφυπνισμένη, θα πονέσει για όλους, θα σηκώσει το βάρος μίας δυστυχίας που οι υπόλοιποι επιλέγουν να αγνοήσουν. Πολύ σύντομα όμως, οι ρόλοι θα αντιστραφούν. Η αδύναμη της υπόθεσης μετατρέπεται στην ισχυρότερη φυσιογνωμία, δίχως αυταπάτες και απαλλαγμένη από τον φόβο. Η κατάθλιψη και η μη προσαρμοστικότητα θα πάρουν την εκδίκησή τους. Ο, κατεξοχήν φορέας σιγουριάς, άνδρας θα λυγίσει μπροστά στη συνειδητοποίηση και θα εγκαταλείψει δειλά τη μάχη. Η μέχρι προ ολίγου λογική και στιβαρή Claire θα παραδοθεί στην αβεβαιότητα, θα βιώσει τη μητρική απελπισία, δεν θα ξέρει πού και πώς να κρυφτεί. Δύο φορές ακούμε την Claire να προφέρει την ίδια φράση. «Ορισμένες φορές Justine, σε μισώ τόσο πολύ». Την πρώτη την μισεί που είναι ανίκανη στο φαίνεσθαι. Τη δεύτερη, τη μισεί για την ικανότητά της στο είναι. Η Justine λοιπόν, είναι πλήρως συμβιβασμένη με την πραγματικότητα και θα αποτινάξει κάθε ίχνος αδυναμίας λουσμένη στο φως του πλανήτη προς τον οποίο αισθάνεται μία απόκοσμη οικειότητα. Παρόλο που διατρανώνει την σιγουριά της πως δεν υπάρχει κανένα νόημα, κανένας λόγος για δάκρυα, θα είναι η μόνη που θα ξέρει να πει δυο λόγια παρηγοριάς, να προσφέρει μία ανακούφιση.

Η μόνιμη καραμέλα είναι πως ο Τρίερ είναι αφόρητα μισάνθρωπος. Αν το κοιτάξουμε λίγο προσεκτικότερα το ζήτημα, μάλλον προς τη φιλανθρωπία τείνει. Δεν εγκαταλείπει τους ήρωές τους, τους κρατά το χέρι ως το τέλος, τους δικαιολογεί. Να το θέσουμε αλλιώς. Είναι πιο ρομαντικό να ερωτεύεσαι χωρίς να πιστεύεις σε soul mates, είναι πιο αισιόδοξο να απολαμβάνεις τη ζωή χωρίς να πιστεύεις πως υπάρχει ένα καλά κρυμμένο νόημα ή μία μελλοντική ανταμοιβή. Μελαγχολήστε άφοβα, δεν σκοτώνει. Ο Τρίερ είναι ένας καταθλιπτικός με οξεία αίσθηση του χιούμορ, ένας πεσιμιστής που πασχίζει να μετατρέψει την απελπισία του σε τέχνη και παρά την αλαζονεία που τον διακατέχει, τις περισσότερες φορές το πετυχαίνει.
Δείτε παρακάτω το τρέιλερ της ταινίας.




Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Back to Top ↑
  • CineDogs TV

  • Γιώργος Παπαδημητρίου

  • CineDogs Supporters

  • Cinedogs Opinions

    Βγήκαν, λοιπόν, στις αίθουσες, οι «Νεκροί» του Τζιμ Τζάρμους. Ευκαιρία να μάθουμε την άποψή σας! Ποια είναι η αγαπημένη σας ταινία μυθοπλασίας του πρίγκιπα του coolness;
  • FB Cinedogs

  • Latest