Reviews Down by Law

22 Ιανουαρίου 2017 |

0

Down by Law

Σκηνοθεσία: Τζιμ Τζάρμους

Παίζουν: Τομ Γουέιτς, Τζον Λιούρι, Ρομπέρτο Μπενίνι

Διάρκεια: 107’

Μεταφρασμένος τίτλος: «Στην παγίδα του νόμου»

Έτος παραγωγής: 1986

Πολύ συχνά, τα φαινόμενα απατούν. Όπως και οι λέξεις. Down by Law, λοιπόν, με τρεις άνδρες που, μέσα από τραγελαφικές συμπτώσεις και ατυχίες, έχουν πέσει στην Παγίδα του Νόμου. Με την αρχική εντύπωση από αυτές τις τρεις λέξεις να αποδίδεται, όντως, από τον ελληνική απόδοση του τίτλου. Η τσιμπίδα του νόμου που θα γραπώσει τρεις μοναχικές φιγούρες, που περιφέρουν την απαλλαγμένη από αποσκευές και φορτία ύπαρξή τους, σε «ένα λυπητερό και όμορφο κόσμο».

Down by law 6

Οι δυο εξ αυτών είναι άδειοι και γυμνοί. Όχι ακριβώς νεκροί εσωτερικά, αλλά σίγουρα κούφιοι. Μοιάζουν μεταξύ τους, όπως αποτυπώνεται άλλωστε κι από τα σχεδόν ίδια ονόματά τους. Ο τρίτος είναι δεν είναι άδειος ή γυμνός, αλλά ξαλαφρωμένος και σχεδόν αέρινος. Ένας αλαφροΐσκιωτος Μεσσίας που ήρθε να διδάξει απλότητα σκέψης και καθαρότητα ψυχής. Ήρθε για να ελεήσει κάθε πικρόχολη καρδιά.

Για να επωμιστεί κάθε απαισιόδοξη σκέψη, να μας γλυτώσει από κάθε γκρίνια. Για να εκφράσει τη μακαριότητητα -όχι των πτωχών- αλλά των ανάλαφρων τω πνεύματι. Σε αυτή την αποστολή, η φυλάκισή του δεν μοιάζει παρά με μικρή αναποδιά, σαν μία παρεξήγηση που αργά ή γρήγορα θα λυθεί. Ένας μικρός κι απαραίτητος Γολγοθάς, σε σπαστά αγγλικά, στα έλη της Λουιζιάνα. Ας επιστρέψουμε, όμως, στον τίτλο.

Down by law 3

Ο Τζιμ Τζάρμους παιχνιδίζει με το προφανές και κινείται σε τριπλό ταμπλό. Η έκφραση “Down by Law”, στην παραδοσιακή τζαζ διάλεκτο, παραπέμπει σε όποιον μουσικό έχει αποδείξει την αξία του, σε όποιον τζαζίστα έχει κερδίσει τα απαραίτητα γαλόνια εκτίμησης. Στην αργκό της φυλακής, η ίδια έκφραση έχει παντελώς διαφορετική σημασία από τις ενστικτώδεις ερμηνείες που μας έρχονται κατά νου. Δεν σχετίζεται καθόλου με την επιβολή του νόμου, αλλά αποδίδει μία σχέση αμοιβαίας εμπιστοσύνης και αλληλοκάλυψης μεταξύ κρατουμένων. Τρεις άνδρες, λοιπόν, στριμωγμένοι στο ίδιο κελί (πρώτη παραπομπή), σε ένα από τα ιερά εδάφη της τζαζ (δεύτερη παραπομπή), οι οποίοι θα πρέπει να φροντίσουν ο ένας για την πάρτη του άλλου, αν θέλουν να ξαναδούν το φως της ελευθερίας (τρίτη και πιο βασική παραπομπή). Καλώς ορίσατε στην ονειρώδη περιπέτεια του Ζακ (Τομ Γουέιτς), του Τζακ (Τζον Λιούρι) και του Μπομπ (Ρομπέρτο Μπενίνι).

Down by Law 2

Το Down by Law οφείλει μεγάλο μέρος της απόκοσμης γοητείας του στον Ολλανδό διευθυντή φωτογραφίας Ρόμπι Μίλερ, ο οποίος έμελλε να συνεργαστεί με τον Τζάρμους σε τρεις ακόμη ταινίες του (Mystery Train [1989], Dead Man [1995], Ghost Dog: The Way of the Samurai [1999]). Η Νέα Ορλεάνη αποκτά τις γνώριμες διαστάσεις που συναντούμε συχνά-πυκνά στις κινηματογραφικές πόλεις της φιλμογραφίας του Τζάρμους. Την αδειανή απεραντοσύνη, όπως το Κλίβελαντ στο Stranger than Paradise (1984). Την αίσθηση ενός πληγωμένου θηρίου που αργοπεθαίνει, όπως το Ντιτρόιτ στο Only Lovers Left Alive (2013). Τη μαγεμένη αύρα, όπως το Μέμφις στο Mystery Train.

Down by law 4

Η Νέα Ορλεάνη μοιάζει με ένα ξεχαρβαλωμένο πιάνο που δεν σταματά ποτέ να παίζει μελωδίες σε ένα σαλούν με αποκαμωμένους πότες και πιστολέρο. Με ένα σαπιοκάραβο που προσάραξε στη στεριά, γεμάτο λασπουριά, ιδρώτα και παραπονιάρικη μουσική. Με βάλτους αντί για αυτοκινητοδρόμους, και ράθυμα φαντάσματα σε κάθε γωνιά. Το μεγαλύτερο, όμως, κατόρθωμα του Μίλερ δεν έγκειται στην απεικόνιση μίας ατμόσφαιρας ή ενός διάκοσμου, αλλά στη διαστολή του κάθε κάδρου, που θαρρείς και αποκτά βάθος την ίδια ακριβώς στιγμή που στρογγυλοκάθεται στην επιφάνεια. Ο Τζάρμους και ο Μίλερ δίνουν στην πρωταγωνιστική τριάδα τον απαραίτητο χώρο και χρόνο για να απλωθεί σαν βέλος και να λαλήσει με μία φωνή, σαν συγχρονισμένη φάλτσα κομπανία.

Down by law 7

Μία prison movie, λοιπόν, η οποία δεν μοιάζει με καμία άλλη ταινία φυλακής και περιλαμβάνει την πιο μινιμαλιστική, αιθέρια και ονειρώδη απόδραση που μπορεί κανείς να φανταστεί. Η επικοινωνία της αταίριαστης παρέας εντός των τεσσάρων τοίχων του κελιού, σε πλήρη αρμονία με τον τίτλο της ταινίας, αποκτά εναλλακτικές εκδοχές και συμπληρωματικές διόδους. O Μπομπ γνωρίζει απειροελάχιστα αγγλικά, μπερδεύει συνεχώς ποιος είναι ο Ζακ και ποιος ο Τζακ, εν ολίγοις ο κατεξοχήν δίαυλος επαφής είναι εξαρχής κομμένος. Ο Μπομπ, παράλληλα όμως, είναι εξοπλισμένος με τη σοφία του τρελού από τον οποίο εν τέλει μαθαίνεις την αλήθεια. Είναι ο μόνος ένοχος της ιστορίας, έστω και ευρισκόμενος σε μία κατάσταση φαιδρής αυτοάμυνας, σε μία συνθήκη αναποδογυρισμένης πραγματικότητας και πίσω όψης του καθρέφτη.

Down by law 8

Είναι ο εκλεκτός που θα παρασύρει τους δύο ζοχαδιασμένους συγκρατούμενούς του σε ένα ινδιάνικο τελετουργικό χορό. Ένα μεθυστικό και παραληρηματικό ενήλικο – παιδικό χορό, στον οποίο το παραδοσιακό αμερικάνικο κωμικό τραγουδάκι I Scream, You Scream, We All Scream for Ice Cream ενδύεται με μία χροιά δίκαιου και γλυκού παιάνα. Είναι ο παλιάτσος – προφήτης, που θα σκιτσάρει ένα παράθυρο φυγής με κιμωλία και θα υλοποιήσει την ίδια του τη γλωσσική απορία.

Το σωστό και το πεπρωμένο θα αποδειχθεί όχι το “look at the window”, αλλά το “look out of the window”.  Είναι ο ευλογημένος που καρπωθεί το υψηλότερο δώρο όλων, τον αδιαπραγμάτευτο έρωτα. Το παραμύθι δεν τελειώνει ποτέ την ίδια στιγμή για όλους και οι δρόμοι αναγκαστικά θα χωρίσουν. Και πολλές φορές, τα πείσματα κι οι αντιπαλότητες υπάρχουν απλώς για να καμουφλάρουν τις πιο βαθιές φιλίες και αγάπες. Ιδίως σε ένα σύμπαν συμπυκνωμένης ελεγειακής ονειροπόλησης και αβίστου coolness, όπως αυτό του Down by Law.




Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Back to Top ↑