Reviews Playtime

9 Οκτωβρίου 2021 |

0

Playtime

Σκηνοθεσία: Ζακ Τατί

Παίζουν: Ζακ Τατί, Μπάρμπαρα Ντένεκ, Ζορζ Μοντάν, Τζον Άμπι

Διάρκεια: 153′

Έτος παραγωγής: 1967

O κύριος Υλώ, το alter ego του Ζακ Τατί, μοιάζει με Δον Κιχώτη ενός θαυμαστού καινούργιου κόσμου, χωρίς καν το δέλεαρ της Δουλτσινέας. Πάντα έτοιμος –όντας ολοκληρωτικά ανέτοιμος και απροετοίμαστος- να ριχτεί στη μάχη ενάντια στους ανεμόμυλους ενός ακατανόητου τεχνοκρατικού μοντερνισμού. Ο κύριος Υλώ βρίσκει τον σύγχρονο ρασιοναλισμό βαθιά και αδιαπραγμάτευτα παράλογο. Κουρδισμένος σε άλλες συχνότητες, ασουλούπωτος, σαρδανάπαλος και βυθισμένος σε μια βουβή έκπληξη για όσα αντικρίζει, ο κύριος Υλώ μοιάζει ρευστός, εύπλαστος και ασχημάτιστος. Σαν να κυλά και να ρέει στις χαραμάδες και στις ρωγμές ενός κόσμου, ο οποίος δεν θα βρει ποτέ τον χώρο και τον χρόνο για μια τέτοια φιγούρα αρχοντικής αδεξιότητας και πριγκιπικής αμηχανίας.

Το Playtime (1967) ανατρέπει, ή μάλλον διανθίζει για να είμαστε ακριβέστεροι, ένα μοτίβο που έχουμε δει σε αρκετές ταινίες: καθώς ο έκθαμβος και τρομοκρατημένος κύριος Υλώ σκοντάφτει συνέχεια σε μια ορδή από φωνακλάδες Αμερικάνους τουρίστες, δεν αναδύεται η συνηθισμένη αντιπαραβολή του Παλαιού Κόσμου των τρόπων και της ευγένειας (Ευρώπη) με τον Νέο Κόσμο του χρήματος και της ταχύτητας (Αμερική). Στο Playtime, το Παρίσι από πόλη του φωτός μετατρέπεται σε ένα φουτουριστικό δαίδαλο φτιαγμένο από γυάλινες επιφάνειες, μινιμαλιστικές συμμετρίες και μεταλλικές λάμψεις, όπου τα εμβληματικά μνημεία εμφανίζονται μονάχα φευγαλέα ως αντανακλάσεις (ή μήπως αντικατοπτρισμοί) σε καθρέφτες, τζάμια και διάφανες εισόδους

Σε αυτό το σύμπαν της αυταρχικής λειτουργικότητας, τα φαινόμενα απατούν ξανά και ξανά, καθώς τα πάντα μοιάζουν να σμιλεύονται σε μια ακατανόητη και αποπροσανατολιστική ομοιομορφία: ένα νοσοκομείο μπορεί κάλλιστα να αποδειχτεί αίθουσα αναμονής σε ένα αεροδρόμιο, ένα συγκρότημα γραφείων ενδέχεται να είναι ολόιδιο με ένα εκθεσιακό κέντρο. Εν ολίγοις, το Παρίσι του Τατί δεν είναι τίποτα άλλο παρά ένας καφκικός λαβύρινθος ατελείωτων παρεξηγήσεων και παρερμηνειών που καταπίνει τον κύριο Υλώ που προσπαθεί απεγνωσμένα να βρει την άκρη του νήματος.

Η φιγούρα του κυρίου Υλώ και η ερμηνευτική προσέγγιση του Τατί έχουν πολλάκις συγκριθεί με τους ήρωες και την κωμική μανιέρα του Μπάστερ Κίτον, καθώς οι ταινίες αμφότερων κινούνται σε ένα κοινό άξονα: το ανθρώπινο γούρλωμα μπροστά στην αδυναμία ερμηνείας της ίδιας της ζωής, την παράδοξη διαπίστωση ότι αυτό που μαθαίνουμε κατά βάθος από τα λάθη μας είναι το πώς να τα επαναλαμβάνουμε ακόμη πιο έντονα.

Παρόλα αυτά, μεταξύ Τατί και Κίτον εντοπίζεται μια εμφανής και ουσιώδης διαφορά: ο Τατί αποστασιοποιείται από τον Υλώ, σαν να βγαίνει από το σώμα του και να τον παρατηρεί από απόσταση. Ο Κύριος Υλώ δεσπόζει σε κάθε πλάνο και σκηνή, δεν τον χάνουμε ποτέ από τα μάτια μας, αλλά την ίδια στιγμή είναι σαν να αποτραβιέται και να κρύβεται, δέσμιος μιας γλυκιάς ντροπής για την αδυναμία του να προσαρμοστεί στις νέες απαιτήσεις.

Ο Τατί εμπλουτίζει το κάθε κάδρο με ένα σμήνος από περιπαικτικές λεπτομέρειες και αμέτρητες μικρές πινελιές χάους, αρρυθμίας και ασυνεννοησίας, οι οποίες δεν περιορίζονται μονάχα στο οπτικό-εικαστικό σκέλος, αλλά βρίσκουν την κορύφωσή τους σε μια καλοκουρδισμένη ηχητική κακοφωνία. Το Playtime δεν είναι ούτε βωβή ούτε ομιλούσα ταινία, είναι μια ταινία ήχων και θορύβων. Μια ταινία γεμάτη διακοπτόμενες συζητήσεις (η αδυναμία επικοινωνίας είναι ο βασικός άξονας του Τατί), συνεχές βουητό, ακαθόριστους ηλεκτρονικούς ήχους, κουδουνίσματα, τριξίματα και βροντήματα.

Ακόμη πάντως και σε αυτό τον πανικό αποσύνθεσης, θα ξεπροβάλλει μια ελπίδα, όπως φανερώνει το εκπληκτικό gag ενός εστιατορίου που έχει ανοίξει πριν την ώρα του, με τους υπαλλήλους να βρίσκονται σε κατάσταση προχωρημένης υστερίας. Οι πελάτες, κράμα Γάλλων και Αμερικάνων, θα πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους και το αδιέξοδο θα μετατραπεί σε ντελιριακή γιορτή. Ένα ξέσπασμα ανθρώπινης αντίδρασης απέναντι στην επέλαση των αντικειμένων, των μηχανών και των κτιρίων.




Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Back to Top ↑