Reviews From Here to Eternity (1953)

7 Δεκεμβρίου 2019 |

0

From Here to Eternity (1953)

Σκηνοθεσία: Φρεντ Τσίμερμαν

Παίζουν: Μπαρτ Λανκάστερ, Μοντγκόμερι Κλιφτ, Φρανκ Σινάτρα, Ντέμπορα Κερ, Ντόνα Ριντ

Διάρκεια: 118′

Όταν ο ιθύνων νους της Columbia, o πεισματάρης, θυελλώδης (και εν πολλοίς χειριστικός και αδίστακτος) Χάρι Κον, έβαζε έναν στόχο, ήταν ικανός να κινήσει γη και ουρανό προκειμένου να τον πετύχει (ενίοτε, καταστρέφοντας μεγαλεπήβολα καλλιτεχνικά οράματα, όπως το Lady from Shanghai του Όρσον Γουέλς). Ένα παράτολμο και φαινομενικά ανέφικτο εγχείρημα ήταν και η μεταφορά στη μεγάλη οθόνη του βιβλίου From Here to Eternity (1951) του Αμερικάνου συγγραφέα Τζέιμς Τζόουνς.

Παρεμπιπτόντως, ο τίτλος του μυθιστορήματος (και της ταινίας) αποτελεί έμμεσο φόρο τιμής στο ποίημα Gentleman Rankers του Ρούντγιαρντ Κίπλινγκ και πιο συγκεκριμένα στον στίχο “Gentlemen-rankers out on a spree, Damned from here to Eternity. Παρεμπιπτόντως, ο όρος “gentleman ranker” είναι εξαιρετικά ενδιαφέρων και παραπέμπει είτε σε ένα απολωλός πρόβατο κάποιας αριστοκρατικής φαμίλιας που έχει ατιμάσει την οικογενειακή τιμή είτε στους Βρετανούς ευγενείς που κατατάσσονταν εθελοντικά στον αυτοκρατορικό στρατό ως απλοί φαντάροι, αλλά είχαν το προνόμιο να συναναστρέφονται με αξιωματικούς.

 

Επιστρέφοντας στις δυσκολίες της μεταφοράς του συγκεκριμένου βιβλίου στο σινεμά, θα πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι εν έτει 1953 ο κώδικας Χέιζ ήταν ακόμη ενεργός (αν και κάπως ξέπνοος πια εκείνη την εποχή, όπως και όλο το οικοδόμημα του Μακαρθισμού) και μια πλοκή που περιελάμβανε ακραίες δόσεις μοιχείας, πορνείας, αλκοολισμού και -πάνω απ’ όλα- έναν διεισδυτικό, δηκτικό και πολυεπίπεδο αντι-μιλιταρισμό, δεν ήταν και το πιο ευπώλητο (και ευυπόληπτο) υλικό του κόσμου.

Λίγο η εκτυφλωτική λάμψη των αστέρων που κόσμησαν το καστ της ταινίας, λίγο το στρόγγυλεμα κάποιων αιχμηρών σημείων της ιστορίας (όπως το ότι στην ταινία ο σαδιστής αξιωματικός τιμωρείται, ενώ αντιθέτως στο βιβλίο επιβραβεύεται με προαγωγή) έφεραν την ταινία στις αίθουσες και από εκεί στην καταξίωση και την αθανασία: δεκατρείς οσκαρικές υποψηφιότητες, οκτώ κερδισμένα αγαλματίδια (μεταξύ των οποίων και αυτά της Καλύτερης Ταινίας, της Καλύτερης Σκηνοθεσίας για τον Φρεντ Τσίμερμαν, καθώς και των Β’ Ρόλων για τον Φρανκ Σινάτρα [του οποίου η καριέρα είχε πάρει τότε την κατιούσα] και την Ντέμπορα Κερ), αλλά και μια μυθική σκηνή φιλιού μεταξύ των παράνομων εραστών Μπαρτ Λάνκαστερ και Ντέμπορα Κερ.

Η δράση της ταινίας μας μεταφέρει σε μια αμερικάνικη στρατιωτική βάση στη Χαβάη, το 1941, λίγο την αιφνιδιαστική επίθεση των Γιαπωνέζων καμικάζι στο Περλ Χάρμπορ, η οποία χτύπησε σαν κεραυνός εν αιθρία τον αμερικάνικο συλλογικό ψυχισμό. Το Περλ Χάρμπορ, πέρα από στρατιωτική πανωλεθρία, διαθέτει ακόμη και στις μέρες μας ένα αδιανόητο συναισθηματικό φορτίο στην αμερικάνικη ιστορική συνείδηση: μια ακανόνιστη απειλή, ένας ουρανοκατέβατος όλεθρος, μια υπενθύμιση αδυναμίας ελέγχου. Επιστρέφοντας στα της ταινίας, η ατμόσφαιρα στους στρατώνες (αλλά και εκτός αυτών, στα δύσοσμα και αμαρτωλά χαβανέζικα κλαμπ), λίγο πριν την καταιγίδα, κάθε άλλο παρά ηρεμία εκπέμπει. Αντιθέτως, το καζάνι είναι ήδη ξέχειλο και βράζει, σχεδόν προοικονομώντας μια τραγωδία που έρχεται απλώς να επικυρώσει την ούτως ή άλλως τραγική μοίρα των ηρώων.

Βασικός μοχλός της δράσης ένας στρατιώτης λιγομίλητος, λακωνικός, βαθιά ευαίσθητος, πεισματάρης σαν αμετακίνητος τσιμεντόλιθος στα πιστεύω του, που έρχεται σε ευθεία σύγκρουση όχι απλώς με ένα ολόκληρο σύστημα, αλλά με μια ακλόνητη κι αυτάρεσκη κοσμοθεωρία. Ο Μοντγκόμερι Κλιφτ (η αυθεντικότερη λυπητερή ιστορία του παλιού Χόλιγουντ, αδιανόητα πιο τραγική από αυτή του Τζέιμς Ντιν) υποδύεται έναν μποξέρ που αρνείται να εγγραφεί στην πυγμαχική ομάδα της μονάδας του και βιώνει αδιανόητες συνέπειες για την απροθυμία του να ενταχθεί στον σωρό.

Ηθοποιός της Μεθόδου, αλλά με ασύλληπτη εσωτερικότητα, βροντόφωνη σιωπή και θαυμαστή αυτοσυγκράτηση, ο Κλιφτ θαρρείς και ρίχνει γροθιές με το βλέμμα του παρά με τα χέρια. Ένας μοναχικός λύκος εκ θέσεως και όχι εκ πεποιθήσεως, που δεν δαγκώνει καμία χείρα φιλίας, όπως αυτή που του προσφέρουν δύο μονάχα άνθρωποι από ολόκληρο το στράτευμα: ένας υποδειγματικός στρατιώτης (Λάνκαστερ) που κρύβει τον σκελετό μιας παράνομης σχέσης με τη σύζυγο του αρχισατράπη της βάσης στην ντουλάπα του και ένας σεσημασμένος πλακατζής (Σινάτρα) που θα αποδειχτεί πως δεν έχει όρεξη για αστεία στις στιγμές που καλείσαι να ξεχωρίσεις από την άβουλη μάζα.

Το From Here to Eternity είναι πικρά διανθισμένο με καταδικασμένους έρωτες (οι δύο ερωτοχτυπημένοι άντρες είναι κατά βάση λογοδοσμένοι στο νοσηρό σύστημα του στρατού, ακόμη κι αν η σχέση τους φλερτάρει περισσότερο με το μίσος παρά με την αγάπη), γυναίκες που διψούν να σπάσουν τα ασφυκτικά δεσμά που τους έχουν επιβληθεί και αποκαμωμένους άνδρες που έχουν χάσει το τρένο της ζωής και αναλώνονται σε μάταιες επιδείξεις μιας θλιμμένης και θλιβερής αρρενωπότητας.

Ο Τσίνεμαν, πιστός στο μοτίβο της ακεραιότητας που δοκιμάζεται απέναντι σε βασανιστικά διλήμματα, φτιάχνει ένα ντόμινο από σιωπηλά δράματα και μάχες που έχουν μονάχα κόστος αλλά κανένα τελικό όφελος. Ωσότου σταδιακά, στο βάθος του ορίζοντα υπονοείται μια επερχόμενη καταστροφή που θα έρθει να διαλύσει με πάταγο τα λιγοστά χνάρια που έχουν αφήσει με κόπο στην άμμο οι πλανεμένοι ήρωες. Είναι, άλλωστε, όλοι τους καταδικασμένοι να υποστούν έναν όλεθρο πρωτίστως υπαρξιακό.

Ο αμερικάνικος στρατός, καθαγιασμένος μετά τη νικηφόρο έκβαση του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ξάφνου απεικονίζεται με τα μελανότερα χρώματα, ελάχιστα χρόνια μετά τις ζητωκραυγές περηφάνιας και την ευφορία του baby boom. Κίνηση εξ ορισμού γενναία, που γίνεται ακόμη γενναιότερη αν αναλογιστούμε ότι η δράση τοποθετείται σε μια σημασιολογικά φορτισμένη χρονική στιγμή: ακριβώς πριν μια βάρβαρη επίθεση του εχθρού που έχει διαχρονικά λειτουργήσει στο εθνικό υποσυνείδητο ως συνεκτικός δεσμός και ως wake-up call.

Το αντι-μιλιταριστικό πνεύμα του From Here to Eternity δεν εξαντλείται όμως στην απεικόνιση του στρατού ως μια πνευματική ξέρα, όπου κυβερνούν το τυφλωμένο αρσενικό Εγώ, η κατάχρηση εξουσίας, η επίδειξη ισχύος και η ισοπέδωση του ατόμου μπροστά στην αγέλη. Το αληθινά δηλητηριώδες έγκειται στο ότι αυτός ο μικρόκοσμος λειτουργεί ως μια μικρογραφία της προπολεμικής κοινωνίας, που είναι διάσπαρτη από ατελείωτα πεδία μάχης, πολύ πριν ξεσπάσει ο κανονικός πόλεμος.




Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Back to Top ↑
  • CineDogs TV

  • Γιώργος Παπαδημητρίου

  • CineDogs Supporters

  • Cinedogs Opinions

    Ποια είναι η αγαπημένη σας (παραδοσιακή) χριστουγεννιάτικη ταινία όλων των εποχών;
  • FB Cinedogs

  • Latest