Jaws

Σκηνοθεσία: Στίβεν Σπίλμπεργκ

Παίζουν: Ρόι Σάιντερ, Ρίτσαρντ Ντρέιφους, Ρόμπερτ Σο

Διάρκεια: 124′

Έτος παραγωγής: 1975

Όταν ο Στίβεν Σπίλμπεργκ δέχτηκε την πρόταση να μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη το best seller Jaws του Πίτερ Μπέντσλι, έθεσε έναν και μόνο όρο: ο καρχαρίας δεν θα πρέπει να εμφανιστεί στην οθόνη τουλάχιστον για τα πρώτα εξήντα λεπτά της ταινίας και γενικότερα η παρουσία του θα πρέπει να περιοριστεί στο ελάχιστο δυνατό. Όπερ και εγένετο. Το φονικό κήτος, το οποίο θα λειτουργήσει ως ενσάρκωση ενός Κακού προαιώνιου, προϋπάρχοντος κι αναίτιου (τουλάχιστον σε πρώτο επίπεδο ανάγνωσης, θα επανέλθουμε, όμως, αργότερα σε αυτό) γεννά κύματα διαπεραστικού τρόμου και σύγκορμης ανατριχίλας περισσότερο με την υπονόηση παρά με την εμφάνιση.

Αντικείμενα που επιπλέουν κινούμενα θαρρείς από μια αόρατη σατανική δύναμη, άνθρωποι που βυθίζονται δια παντός στην άβυσσο, προλαβαίνοντας να ξεστομίσουν μια στριγκλιά έκπληξης, το υποβλητικό μουσικό θέμα του Τζον Γουίλιαμς που δηλώνει μια αφανή απειλητική παρουσία καθώς η κάμερα πλησιάζει την επιφάνεια του νερού, μια παρέλαση φρικαλέων φωτογραφιών με σουβλερά δόντια να μπήγονται σε διαμελισμένες ανθρώπινες σάρκες, αποτρόπαια ευρήματα στον πάτο της θάλασσας. Ατάκες απλές και αυθόρμητες, αλλά τόσο δηλωτικές, όπως το “You ‘ll need a much bigger boat” που εκστομίζει ο σερίφης (Ρόι Σάιντερ) στον κυνηγό καρχαριών (Ρόμπερτ Σο) και υπεράνω όλων, η απόλυτη στιγμή θριάμβου του Σπίλμπεργκ: η θρυλική στιγμή όπου το αθέατο Κακό αποκτά υπόσταση, κινηματογραφικό βλέμμα, σχεδόν συνείδηση, μέσα από μια υποβρύχια POV διαδρομή αναζήτησης του επόμενου θύματος. Ο βασικός χαρακτήρας της ταινίας είναι, λοιπόν, σχεδόν μονίμως αθέατος, αλλά πανταχού παρών. Έχει μολύνει το μυαλό των ανθρώπων με φόβο, έχει εγκαθιδρύσει την παρουσία του, σχεδόν τον νιώθουμε να τριγυρνά κάπου γύρω μας, έτοιμος να μας χιμήξει.

Τα σαγόνια του καρχαρία δάγκωσαν τις αμερικάνικες αίθουσες τον Ιούνιο του 1975, κατέκτησαν τον τίτλο της πιο επικερδούς ταινίας στην μέχρι τότε ιστορία του κινηματογράφου στην (ρεκόρ που βάσταξε δύο χρόνια, μέχρι την έξοδο του Star Wars στις αίθουσες) κι άλλαξαν μια για πάντα τον προσανατολισμό της χολιγουντιανής βιομηχανίας, η οποία συνειδητοποίησε ξαφνικά πως και το καλοκαίρι προσφερόταν για blockbuster επιτυχίες.

To Jaws, πέρα από τη σχεδόν αντανακλαστική αίσθηση πανικού που δημιουργεί, λειτουργεί φυσικά και σε συμβολικό επίπεδο, το οποίο εκτείνεται σε δύο άξονες. Αφενός, μια αλληγορική αποτύπωση της αέναης μάχης ανάμεσα στον Άνθρωπο και στη Φύση, ανάμεσα στη μάταια και ανεπαρκή εκλογίκευση που συντρίβεται πάντοτε από τους άρρητους κι ασυνάρτητους φόβους που κατακλύζουν άναρχα το μυαλό.

Σε δεύτερο επίπεδο, όμως, το Jaws σιγοτρώει όλα τα θεμέλια σύμβολα της αμερικάνικης ιστορίας, ροκανίζοντας όχι μόνο το περίβλημα αλλά και την ψυχολογική ραχοκοκαλιά των εμβληματικών μύθων. Διόλου τυχαία, λοιπόν, όλη η αιματοβαμμένη δράση εκτυλίσσεται σε ένα μη υπαρκτό θέρετρο που φέρει το ειρωνικό και σαρκαστικό όνομα “Amity” (που μεταφράζεται στα ελληνική όχι τόσο ως «φιλία», αλλά περισσότερο ως «ομόνοια»), σε μια διόλου τυχαία ημερομηνία: το εορταστικό σαββατοκύριακο της 4ης Ιουλίου, της ημερομηνίας διακήρυξης της Αμερικανικής Ανεξαρτησίας.

Το θέρετρο, λοιπόν, κατακλύζεται από αλαλάζουσες ορδές λουόμενων παραθεριστών της middle-class Αμερικής (οι οποίοι απεικονίζονται με μια πλάγια και σχεδόν ανεπαίσθητη ειρωνεία) και παραμένει πεισματικά και εγκληματικά ανοιχτό από τον (φραγκό)φονιά δήμαρχο που προτιμά να χαθούν κάποια άνθρωποι παρά το τουριστικό μπαξίσι. Η Αμερικάνικη Ανεξαρτησία, λοιπόν, γιορτάζεται με φόβο, παράνοια, πανικό, ακρωτηριασμένη μέλη, θάνατο που καραδοκεί στον πυθμένα όχι μόνο του ωκεανού, αλλά και της αμερικάνικης συνείδησης.

Σαν ένα υδάτινο γουέστερν που εκτυλίσσεται στις ανοιχτωσιές του ωκεανού και όχι της Άγριας Δύσης, το Jaws καταλήγει σε ένα σπαρακτικό ξεκαθάρισμα λογαριασμών, όπου ένα τρίο ιερών απεσταλμένων θα αναμετρηθεί με το ανίκητο τέρας. Ένας σερίφης που τρέμει το νερό αλλά τολμά να βουτήξει στα βαθιά (ένα περιπαικτικό σχόλιο για τη νέα τάξη πραγμάτων: οι ήρωες δεν είναι πλέον άτρωτοι και ατρόμητοι, αλλά οφείλουν να αναμετρηθούν με τα τέρατα της ψυχής), ένας ωκεανογράφος (Ρίτσαρντ Ντρέιφους) που αποτυπώνει τη νέα αντίληψη (τον σεβασμό απέναντι στα όσα προϋπάρχουν, σχεδόν σαν απόδοση τιμών στον αυτόχθονα πολιτισμό που μακελεύτηκε) και ο shark bounty hunter που αποκτά διαστάσεις σχεδόν μυθολογικές, που ξεπερνούν την οφθαλμοφανή αναλογία με τον Κάπτεν Έιχαμπ του Μόμπι Ντικ (σημ: στο βιβλίο είναι ακόμη εντονότερος ο παραλληλισμός, καθώς ο συγκεκριμένος χαρακτήρας βρίσκει ολόιδιο θάνατο με τον ήρωα του Χέρμαν Μέλβιλ).


Όπως μας αποκαλύπτεται σε μια υπέροχη σκηνή ανδρικής μεθυσμένης εξομολόγησης, ο ζηλωτής θηρευτής καρχαριών είναι επιζών του αμερικάνικου καταδρομικού USS-Indianapolis, εν ολίγοις δέσμιος και φορέας μιας μοίρας τραγικής, πένθιμης και αναπόδραστης. Η φρικιαστική ιστορία που συνοδεύει το συγκεκριμένο πολεμικό πλοίο είναι διττή. Αρχικά, στις αρχές του Ιουλίου του 1945 είχε επιφορτιστεί με τη μεταφορά του φονικότερου όπλου στην ιστορία της ανθρωπότητας, της ατομικής βόμβας Little Boy (που έμελλε να σκορπίσει τον όλεθρο ένα μήνα αργότερα, στη Χιροσίμα), την οποία και παρέδωσε στην αμερικανική βάση της νήσου Τίνιαν, στον δυτικό Ειρηνικό Ωκεανό.

Ακολούθως, λίγο μετά την ολοκλήρωση της αποστολής του, το USS-Indianapolis βυθίστηκε από τους Ιάπωνες και τα περισσότερα μέλη του πληρώματος βρήκαν βάρβαρο θάνατο αβοήθητοι, κατακρεουργημένοι από τους καρχαρίες της περιοχής. Tα γραμμάτια είναι ανεξόφλητα, η τελική αναμέτρηση επιβάλλεται με όρους ηθικής επικύρωσης και όχι λελογισμένης επιβίωσης. Μια χώρα αναμετράται με το παρελθόν της, τις ανομολόγητες ενοχές της, τους σκελετούς στην ντουλάπα της. Ο άνθρωπος απέναντι στο τέρας του εαυτού του.




Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Back to Top ↑
  • CineDogs TV

  • Γιώργος Παπαδημητρίου

  • CineDogs Supporters

  • Cinedogs Opinions

    Τα "Παράσιτα" του Μπονγκ Τζουν-χο βγαίνουν στις αίθουσες και εμείς θέλουμε να μάθουμε. Ποιος είναι ο αγαπημένος σας Χρυσός Φοίνικας την τελευταίας 5ετίας;
  • FB Cinedogs

  • Latest