Ο Μπάρτον Φινκ είναι ένας φέρελπις θεατρικός συγγραφέας ο οποίος απολαμβάνει την πρώτη του τεράστια επιτυχία στο Μπρόντγουεϊ. Μετά από θερμή παραίνεση του ατζέντη του αποφασίζει να ενδώσει στις σειρήνες που αντηχούν από την Ανατολική ακτή και να αποδεχθεί την πλουσιοπάροχη πρόταση που καταφθάνει από το Χόλιγουντ. Ο «απλός άνθρωπος» που υπηρετεί με τη γραφή του θα είναι ακόμα εκεί όταν επιστρέψει. Το νέο ανατρεπτικό θέατρο που εισηγείται μπορεί να παραμείνει εκκολαπτόμενο για λίγο ακόμα. Έτσι, οδεύει για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα το παρακμιακό Ξενοδοχείο Ερλ, μένοντας μακριά από τα ηλιόλουστα λούσα της καλιφορνέζικης κινηματογραφικής βιομηχανίας για να διαφυλάξει την ακεραιότητά του. Η πρώτη αποστολή που του ανατίθεται είναι να γράψει μια απλή B-movie με θέμα έναν μποξέρ, ωστόσο ο δρόμος αποδεικνύεται πολύ πιο κακοτράχαλος από όσο νόμιζε αρχικά.
Το φιλμ που απέφερε στους αδερφούς Κοέν τον Χρυσό Φοίνικα στο φεστιβάλ των Καννών αποκρυσταλλώνει πρώιμα όλα εκείνα τα στοιχεία που ορίζουν τη φιλμογραφία τους. Η βιτριολική ειρωνεία με την οποία στέκουν απέναντι στον κεντρικό τους (αντι)ήρωα. μια αφήγηση που διασχίζει ελεύθερα τα κινηματογραφικά είδη προτού προσγειωθεί στα γνώριμα μονοπάτια της κατάμαυρης κωμωδίας. Η διάθεσή τους να διασκεδάσουν με την ελαφρότητα όσων αντιλαμβάνονται την παρουσία τους στη γη σαν μια πολύ πιο σοβαρή υπόθεση από ο, τι όντως της αρμόζει, και μάλιστα σε ένα προνομιακό πεδίο αυτής της τάσης, στην καλλιτεχνική δημιουργία. Το Barton Fink είναι μια άσκηση ταπείνωσης γεμάτη σύμβολα, ιδρώτα και επιφάνειες που σιγά σιγά ξηλώνονται, αφήνοντας έκθετη και γυμνή την αλαζονεία του συγγραφέα.
Ο Μπάρτον μιλάει συνεχώς για τον «απλό άνθρωπο», τον «common man» όπως τον ορίζει. Ο Τσάρλι, βροντόφωνος ένοικος του διπλανού δωματίου στο ξενοδοχείο, είναι η θεόσταλτη ενσάρκωσή του, μια ιδανική πλατφόρμα για να ξεδιπλωθεί η σχέση του συγγραφέα με τον κόσμο στα συμφέροντα του οποίου αφιερώνει τον πνευματικό του κάματο. Όταν η φιλική στάση του Τσάρλι κάμπτει την αρχική αμηχανία που προξενούν στον Μπάρτον οι λαϊκοί τρόποι του, εκείνος βρίσκει την ευκαιρία να αφήσει το εγώ του ελεύθερο να παρελάσει. Βομβαρδίζει τον γείτονά του με προβληματισμούς που περνούν πάνω από το κεφάλι του, εκμαιεύει με πάθος τον θαυμασμό του για το νοητικό του σθένος και διατυμπανίζει το κοπιώδες της αποστολής του. Όταν βέβαια έρχεται η ώρα να ακούσει κάποιες από τις δεκάδες εμπειρίες που έχει πρόχειρες ο Τσάρλι από τον βίο ενός πλανόδιου εργαζόμενου σε ασφαλιστική που γνωρίζει κυριολεκτικά τον κόσμο γυρνώντας πόρτα πόρτα, τον διαβεβαιώνει ότι όλοι μας έχουμε ιστορίες και οι ιστορίες του απλού ανθρώπου πρέπει να ακουστούν, χωρίς βέβαια να βρίσκει ο ίδιος χρόνο να τις ακούσει.
Λίγο προτού κινήσει για το Χόλιγουντ ο Μπάρτον, οι Κοέν παρεμβάλλουν μια ωραία προοικονομία: το πλάνο ενός κύματος που σκάει και τσακίζεται σε έναν βράχο. Ο συμβιβασμός που υπέγραψε ο συγγραφέας – μέτοικος θα σημάνει τη διάλυση των δημιουργικών του ψευδαισθήσεων, τη βίαιη ανακοπή της δημιουργικής του πορείας, θα αποτελέσει το έναυσμα για ένα writer’s block υπαρξιακών διαστάσεων. Ο τρόπος με τον οποίο λειτουργούν τα σύμβολα στο Barton Fink είναι υποδειγματικός, καθώς συγκεντρώνει το νοηματικό τους φορτίο και ταυτόχρονα δημιουργεί την κατάλληλη ατμόσφαιρα ενός περιβάλλοντος που δείχνει να ρέπει προς τη σουρεαλιστική παρέκβαση όλο και περισσότερο. Τα παπούτσια που βρίσκονται έξω από τα δωμάτια δημιουργούν την ανοίκεια συνθήκη μιας ανθρώπινης παρουσίας που δε λέει να φανερωθεί, αφήνοντας μόνο υπαινιγμούς. Οι ταπετσαρίες ξεκολλούν από τους τοίχους, στοιχεία ενός κόσμου που απεμπολεί το εξωτερικό του περίβλημα. Ο Μπάρτον Φινκ σε σύγχυση διαβάζει τις δικές του λέξεις στο ιερό εβραϊκό κείμενο που βρίσκει στο συρτάρι, συνειδητοποιώντας την έκταση της πλάνη του περί της σημασίας του έργου του. Η ανυπόφορη ζέστη που απορρυθμίζει τους χαρακτήρες και κάνει το ξενοδοχείο να μοιάζει με προθάλαμο της κόλασης. Το πόστερ στον τοίχο του δωματίου με τη θάλασσα σαν υπόσχεση μιας γαλήνης που ξεμακραίνει. Μια εκκωφαντική σιγή βυθίζει τον συγγραφέα στο αχανές πεδίο του δημιουργικού του τέλματος και διακόπτεται μόνο για το βουητό του κουνουπιού.
Προφανώς, η ταινία δεν παραλείπει να καυτηριάσει το Χόλιγουντ ως απρόσωπη φάμπρικα και νεκροταφείο ονείρων, αλλά δε στέκεται σε μια βολική αντιπαραβολή πολιτισμικής έκφρασης και βιομηχανοποιημένης παραγωγής. Η βιομηχανία είναι προσανατολισμένη στο προϊόν και ο ελεύθερος χώρος για έναν καλλιτέχνη όπως ο Φινκ είναι ελάχιστος, η τυποποίηση δίνει και παίρνει, η Τέχνη γίνεται τεχνική και η δημιουργικότητα εξορίζεται σε τσιτάτα και κενούς διθυράμβους. Όλοι αυτοί οι άοκνοι και προσαρμοστικοί γραφιάδες, όμως, αφανείς στυλοβάτες της χολιγουντιανής λάμψης, διαθέτουν κάτι που ο περισπούδαστος συγγραφέας στερείται: επίγνωση της θέσης του στο σύστημα. Εκείνος παραμένει έρμαιο της λευκής σελίδας που ορθώνεται πεισματικά στη γραφομηχανή του και βλέπει τη στιβαρή προσωπικότητά του να καταλύεται από έναν εφιάλτη που μεταβολίζει τις φοβίες, τα συμπλέγματα και την επιθετικότητά του και του τα επιστρέφει σαν θεριά που απειλούν να τον κατασπαράξουν. Από αλαζονικός εκπρόσωπος ενός ιδεατού «απλού ανθρώπου» στα σαλόνια της υψηλής διανόησης, καταλήγει απόβλητος ενός οικοσυστήματος που τον έφερε προ των ψευδαισθήσεών του, ανήμπορος να συλλάβει τις γήινες πολυπλοκότητες αυτού του common man που στη θεωρία δοξάζει.
