Berlinale 2026: Και οι βρυκόλακες νοσταλγούν την οικογένειά τους
Του Ανδρέα Τύρου
Από ημέρα σε ημέρα και από προβολή σε προβολή γίνεται ορατό το τρίπτυχο πάνω στο οποίο στηρίζεται η νέα φυσιογνωμία της Μπερλινάλε. Υποστήριξη των μικρομεσαίων παραγωγών από κάθε γωνιά του πλανήτη, απόλυτη κυριαρχία των γυναικών, έμφαση στην περίπλοκη φύση των οικογενειακών σχέσεων. Έτσι κι αλλιώς, τα μεγαθήρια του Χόλιγουντ όλο και αραιώνουν τις επισκέψεις τους στην Ευρώπη, καθώς δεν ελέγχουν πλέον το παιχνίδι των εντυπώσεων και αποφεύγουν το ρίσκο μιας παγερής υποδοχής, ακόμη και στις Κάννες ή στη Βενετία. Φέτος, καθώς πέρυσι ανέλαβε με καθυστέρηση την καλλιτεχνική διεύθυνση, η Τρίσια Τατλ δείχνει αυξημένη αυτοπεποίθηση. Όπως είναι περισσότερες και οι ταινίες που απευθύνονται σ’ ευρύτερο κοινό. Όταν, μάλιστα, συνδυάζονται επιτυχώς τα πρόσωπα με τις πολλαπλές όψεις της οικογενειακής θεματικής, οι γυναίκες γράφουν ιστορία.
Στο διαγωνιστικό τμήμα, για παράδειγμα, ήδη ξεχωρίζει η ασπρόμαυρη ROSE του Μάρκους Σλάιντσερ, με την εξαιρετική για μια ακόμη φορά Σάντρα Χούλερ (Ανατομία μιας πτώσης) στον κεντρικό ρόλο του τραυματισμένου πολεμιστή που επιστρέφει στη γερμανική ύπαιθρο του 17ου αιώνα, διεκδικώντας μια μικρή ιδιοκτησία δίπλα στο δάσος. Ο επικεφαλής της γειτονικής κοινότητας τον παντρεύει με τη μεγαλύτερη από τις κόρες του, που βρίσκεται έγκυος άγνωστο από ποιον, την ώρα που έκπληκτη διαπιστώνει, εξαιτίας μιας επίθεσης μελισσών, ότι ο άντρας της είναι στην πραγματικότητα γυναίκα. Για να προστατευθούν απέναντι στις συνέπειες του διπλού σκανδάλου, αποφασίζουν να «κρυφτούν» στο σχήμα της οικογένειας, το μοναδικό άλλωστε που εξασφαλίζει την πολύτιμη ανεξαρτησία. Αλίμονο, μια νεαρή βοηθός αποκαλύπτει το μυστικό. Η κοινότητα παρεμβαίνει, το ζευγάρι δικάζεται και η αυστηρότητα εξαντλείται. Μπορεί «τα παντελόνια να προσφέρουν ελευθερία» αλλά όχι για πολύ. Στο τέλος του Τριακονταετούς Πολέμου διαμορφώνονται τα σύνορα των ευρωπαϊκών ηγεμονιών, ο συσχετισμός των χριστιανικών δογμάτων και οι νέοι κώδικες ηθικής. Όσο για την αυτοδιάθεση, απαγορεύεται. Αντλώντας από τον Ντράγερ κι άλλους κλασικούς του σινεμά, ο Αυστριακός σκηνοθέτης συνθέτει μια πυκνή τοιχογραφία εποχής και, ταυτόχρονα, ένα διεισδυτικό σχόλιο περί ταυτοτήτων, συνδυάζοντας την πλούσια δραματουργία με την αφαιρετική διήγηση.
Μεταξύ Καναδά και Βουλγαρίας του καιρού μας, αντίθετα, η Ζενεβιέβ Ντιλόντ-ντε Σελ συναρμολογεί τα θραύσματα τόσο μιας διαλυμένης οικογένειας όσο και της υπαρξιακής περιπέτειας ενός εκτιμητή έργων τέχνης που, όσο αρνείται το παρελθόν και την καταγωγή του, τόσο αυτά τον παρασύρουν, από το Μόντρεαλ στο χωριό κοντά στη Σόφια, μ’ αφορμή ένα κοριτσάκι-θαύμα. Πριμιτίφ ζωγράφος ή απάτη; Νίνα το όνομα της ανήλικης, Ρόζα το όνομα της κόρης του πρωταγωνιστή, NINA ROZA ο τίτλος της διεθνούς συμπαραγωγής.
Μια άλλη οικογένεια, με εκατοντάδες μέλη, αριστοκρατική προέλευση, διαφορετικά παρακλάδια σ’ αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και εκκεντρική τουλάχιστον συμπεριφορά, διαθέτει ως βασική εκπρόσωπό της την Ιζαμπέλ Ιπέρ, ιδανική πρωταγωνίστρια της φαρσικής διασκευής του μύθου του Δράκουλα από την Ουλρίκε Ότινγκερ (Η ζωή της Ζαν Ντ’ Αρκ της Μογγολίας), με τίτλο THE BLOOD COUNTESS. Από τη μνήμη της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας στην πολιτική σάτιρα για την σημερινή Ευρώπη. Με επίκεντρο τη σύγχρονη Βιέννη, όπου οι δεξιώσεις, οι επισκέψεις στα μουσεία, στις κατακόμβες, σε πάρκα και ξενοδοχεία, σε τουριστικά αξιοθέατα και μυστικά κρησφύγετα, αφυπνίζουν θαρρείς το παρελθόν της γηραιάς ηπείρου, το έγκλημα, το χιούμορ και τα φαντάσματα των ιδεολογιών και των παγκοσμίων πολέμων τροφοδοτούν τη διαρκή επιστροφή στις ίδιες αμαρτίες. Αυτή δεν είναι, όμως, η ουσία της ζωής των Βρυκολάκων;
