What's On Mr. Klein

17 Αυγούστου 2018 |

0

Mr. Klein

Σκηνοθεσία: Τζόζεφ Λόουζι

Παίζουν: Αλέν Ντελόν, Ζαν Μορό, Ζουλιέτ Μπερτό, Μισέλ Λονσντέιλ

Διάρκεια: 123′

Κατεχόμενο Παρίσι, Ιανουάριος του 1942. Ένας γιατρός εξετάζει την ανατομική μορφολογία μιας γυναίκας, αναγγέλλοντας φωναχτά, ένα προς ένα, τα σωματικά της χαρακτηριστικά. Το ιατρείο είναι λουσμένο με ένα πένθιμο μισοσκόταδο. Η εξέταση επιτελείται με τρόπο χλευαστικό και υποτιμητικό, η φωνή του γιατρού αποπνέει σκληρότητα και περιφρόνηση. Η νοσοκόμα καταγράφει το πόρισμα. Οι εθνολογικές ρίζες είναι αδιευκρίνιστες, αλλά σίγουρα όχι οι επιθυμητές, οι πρέπουσες κι ενάρετες.

Η εξεταζόμενη γυναίκα, που έχει εκπέσει από το στάτους του ατόμου και του πολίτη σε αυτό του αντικειμένου, ενδέχεται να βαστά από εβραϊκή, αρμένικη ή αραβική σκούφια. Εντούτοις, η συμπεριφορά της, στη διάρκεια της εξέτασης, δεν ήταν τυπικά εβραϊκή -ό,τι κι αν μπορεί να σημαίνει αυτό- όπως απεφάνθη ο ειδήμων. Η υπόθεση θα πάει στις καλένδες, η αμφιβολία αναστέλλει προς το παρόν τον δρόμο προς τα κρεματόρια. Η εναρκτήρια σκηνή του Mr. Klein μας εισάγει, ευθύς εξαρχής, σε ένα απάνθρωπο κόσμο φυλετικών κριτηρίων και αδυσώπητης βίας.

Αμέσως μετά, θα αντικρίσουμε την άλλη όψη του ίδιου νομίσματος. Μέσα από μια ιδιοφυώς δομημένη σεκάνς, θα πληροφορηθούμε όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζουμε για τον βασικό μας ήρωα, χωρίς αυτός καν να εμφανιστεί μπροστά μας. Θα μας συστηθεί εξ αποστάσεως, μέσα από ένα απωθητικά κυνικό διάλογο που διαδραματίζεται κάπου κοντινά, αλλά μονίμως αθέατα. Θα πάρουμε μια πρώτη γεύση για τον χαρακτήρα του από όσα μας φανερώνει η κάμερα που ψαχουλεύει αδιάκριτα στα ενδότερα του κόσμου του. Θα καταλάβουμε πολλά και διάφορα από την σαχλή και βαριεστημένη προτεζέ που έχει σπιτώσει στο χλιδάτο σπιτικό του, γεμάτο λούσα και έργα τέχνης που αγοράζει κοψοχρονιά από απεγνωσμένους Εβραίους που ξεπουλάνε όσο όσο.

Ο Ρομπέρ Κλάιν, σε αντίθεση με τη γυναίκα της πρώτης σκηνής, είναι και δείχνει ακριβώς όπως πρέπει. Είναι πανέμορφος, καλοντυμένος, με αύρα και τρόπους αριστοκράτη, με άνεση, στυλ και παρουσιαστικό ενός αυθεντικού Γάλλου ευγενούς. Έχει μάλιστα πείσει τον εαυτό του πως η μαυραγορίτικη εμπορεία έργων τέχνης στην οποία επιδίδεται είναι απλώς μια δουλειά σαν όλες τις υπόλοιπες, η οποία μάλιστα -λόγω των ταραγμένων συνθηκών της εποχής- έχει καταλήξει να του προκαλεί μια ανεπιθύμητη και φορτική δυσφορία.

Ο Ρομπέρ Κλάιν δεν έχει μόνο τη δέουσα καταγωγή, αλλά ανήκει και στη σωστή και κάστα και πάστα ανθρώπων. Εκείνων που θα τα περάσουν ζάχαρη εν καιρώ υποδούλωσης, που θα παραστήσουν ότι δεν συμβαίνει τίποτα το φρικαλέο γύρω τους, που θα ταμπουρωθούν σε ένα περίκλειστο παλατάκι, οχυρωμένο από τη δυσοσμία του θανάτου και του ολέθρου. Είναι ένα όρνιo που θρέφεται από τον φόβο των συνανθρώπων του.

Όσα φέρνει, όμως, η στιγμή, δεν τα φέρνει ο χρόνος όλος και το έρεβος έχει κοντοσταθεί στο κατώφλι του Ρομπέρ Κλάιν, χωρίς καμία προαναγγελία ή προειδοποίηση. Μια απλή συνωνυμία, μια ολοφάνερη παρεξήγηση, ένας άγνωστος συνονόματος, εβραϊκής καταγωγής, που προσπαθεί να κερδίσει χρόνο για να εξαφανιστεί αποτελεσματικότερα. Ένα εξακριβώσιμο λάθος, ένα δυσάρεστο μεν αλλά πέρα για πέρα διαχειρίσιμο μπέρδεμα, που μπορεί και πρέπει να λυθεί γρήγορα, προκειμένου να μην τον βάλει σε μπελάδες. Ο Ρομπέρ Κλάιν είναι βέρος Καθολικός, έχει υψηλά ιστάμενους φίλους στο καθεστώς του Βισύ, κινείται με χάρη και ακτινοβολία στους κοσμικούς κύκλους, αλλά είναι κι αυτός έκθετος στους κινδύνους του λάθους και της σύμπτωσης.

Σε καιρούς τόσο ζοφερούς, η ουδετερότητα συνιστά επιλογή, και υπό μία έννοια, αποτελεί την πιο βάναυση και εγωκεντρική επιλογή, μοιάζει να μας υπενθυμίζει ο Λόουζι. Ο Ρομπέρ Κλάιν έχει ένα συνονόματο που ποτέ δεν φανερώνεται, που πολλοί τον γνωρίζουν, αλλά κανείς δεν παίρνει όρκο για το πού είναι, αλλά άπαντες δείχνουν να συμφωνούν: σε γενικές γραμμές μοιάζει από αρκετά ώς πολύ στον δικό μας Ρομπέρ Κλάιν, ακριβώς επειδή ο ένας θα μπορούσε κάλλιστα να βρίσκεται στη θέση του άλλου, σε αυτό το καθεστώς παράνοιας, οδύνης και αλλοφροσύνης.

Ο Τζόζεφ Λόουζι ξετυλίγει ένα μαγευτικό και περίτεχνο κουβάρι που αντί να δείχνει τον δρόμο προς μια λυτρωτική έξοδο, σπρώχνει τον κεντρικό του ήρωα ολοένα και πιο βαθιά σε ένα δαίδαλο εμμονής και αυτοκαταστροφής. Το αψεγάδιαστο πρόσωπο του Αλέν Ντελόν (στις ίδιες τονικότητες η ερμηνεία του, ανά στιγμές, με το Le Samouraï) με τα παγωμένα γαλανά μάτια και τις τέλειες αναλογίες, γίνεται ξάφνου φορέας όλων των ενοχών και των φορτίων που βάραιναν τις πλάτες μια συνένοχης και αμαρτωλής κοινωνίας.

Η αδιαφορία, όπως τονίζει σε έναν καθηλωτικό μονόλογο ο πατέρας του βασικού ήρωα, είναι σαν την απάνεμη και γαλήνια θάλασσα που περιβάλλει έναν πνιγμένο. Είναι πανίσχυρη γιατί είναι απρόσωπη, ανέκφραστη, διαχέεται προς πάσα κατεύθυνση, δεν αποκρυσταλλώνεται ποτέ, δεν προσωποποιείται πουθενά, καταπίνει τα πάντα χωρίς τον παραμικρό θόρυβο.

Ο Λόουζι αντιπαραβάλει με μαεστρική βιρτουοζιτέ δύο κόσμους που βρυχώνται ο ένας δίπλα στον άλλο. Μια γλοιώδη και βαλσαμωμένη ελίτ (μεθυστική η σκηνή στο καμπαρέ, με την κάμερα να περιεργάζεται με ειλικρινή απορία και αποδοκιμασία τα χυδαία βλέμματα και τα ακάθαρτα γέλια των θεατών μιας παράστασης αντισημιτικού περιεχομένου) που έχει επιλέξει τη μακαριότητα των στραβών ματιών, σε αντιπαραβολή με τη λυσσαλέα αγωνία των κυνηγημένων.

Ενώ η ιστορία μας εκτυλίσσεται στην κατεχόμενη από τους Ναζί Γαλλία, διόλου τυχαία (και συναρπαστικά, να προσθέσουμε) η κάμερα δεν σκοντάφτει ποτέ ούτε σε έναν εκπρόσωπο των κατακτητών. Η οθόνη, αντιθέτως, κατακλύζεται από διώκτες και δραπέτες, από τη σιωπή της ντροπής και τη σιωπή του τρόμου, από την επιλήψιμη πολυτέλεια και την καταναγκαστική ένδεια.

Ο κύριος Κλάιν θα προσπεράσει, μια προς μία, όλες τις ευκαιρίες διεξόδου που θα του προσφερθούν και θα συνεχίσει να κατρακυλά σε αυτή την άγρια κατηφόρα που οδηγεί στην άβυσσο. Όσο περισσότερο ερευνά και σκαλίζει, όσο πιο επίμονα αναζητεί απαντήσεις, τόσο πιο πολύ υπογράφει ένα προσωπικό συμβόλαιο χαμού και τιμωρίας.

Επί της ουσίας, έχει επιδοθεί σε ένα ανελέητο κυνήγι του εαυτού του, ως μια υπόκωφη ένδειξη μίσους απέναντι στα όσα αντιπροσωπεύουν αυτός και οι όμοιοί του. Θα εξαϋλώσει την ύπαρξή του, θα απολέσει ολοκληρωτικά την ταυτότητά του, τρέχοντας με μανία προς την αλήθεια. Η οποία θα του φανερωθεί ακριβώς στο στερνό κάδρο. Αλύπητη και αδιαπραγμάτευτη.




Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Back to Top ↑