What's On Tom of Finland

27 Ιανουαρίου 2018 |

0

Tom of Finland

Σκηνοθεσία : Ντόμε Καρουκόσκι

Με τους : Πέκα Στρανγκ, Τζέσικα Γκραμπόφσκι, Λάουρι Τίλκανεν, Γιάκομπ Όφτεμπρο

Διάρκεια : 115’

Έτος Παραγωγής : 2017

Χώρα Παραγωγής : Φινλανδία, Γερμανία, ΗΠΑ

Το απλωμένο (σε έκταση δεκαετιών) biopic του Φιλανδού (γεννημένου στην Κύπρο) Ντόμε Καρουκόσκι (που σε κάνει να νιώθεις λίγο ότι ο «Καβγατζής» του Φασμπίντερ έχει μπει στο «Ψωνιστήρι» του Φρίντκιν), παρακολουθεί την σταδιακή ανάδυση απ’ το σκοτάδι της αφάνειας (αλλά και του ψυχολογικού-υπαρξιακού αδύτου) ενός ανθρώπου, ενός τρόπου ζωής κι ενός καλλιτεχνικού οράματος. Είναι ένα (μεγάλης αντανακλαστικής εμβέλειας) ταξίδι-καθρέφτης στην (διαρκώς) εξελισσόμενη αισθητική του ίδιου του φιλμ – από την χαρακτηριστική μαυρίλα των (απολυταρχικών) μεταπολεμικών χρόνων μέχρι την (μετέπειτα) αχαλίνωτη ζωντάνια και τη σεξουαλική δόνηση του gay σκηνικού της ηλιόλουστης Καλιφόρνια – που διαγράφει μια (αν μη τι άλλο) χορταστική τροχιά, παντρεύοντας τον λαμπερό, αλαβάστρινο ερωτισμό της τέχνης του Τούκο Λάακσονεν με το ζοφερό, θλιπτικό και καταπιεστικό περιβάλλον (απ’ το οποίο ξεπήδησε και) στο οποίο ζυμώθηκε : εκείνο μιας χώρας (κι ενός έθνους) όπου οι ομοφυλόφιλοι ζούσαν εγκλωβισμένοι (και παγιδευμένοι) μεταξύ ντροπής, εξευτελισμού και διώξεων. Μολαταύτα, δεν πρόκειται για τυπικό, αβανταδόρικο δείγμα queer cinema (που αναμειγνύει το σεξουαλικό στοιχείο με τη διαστροφή και τον κίνδυνο) αλλά για έναν ανθρώπινο, σε στιγμές τρυφερό φόρο τιμής σε ένα πλάσμα που έμαθε (σταδιακά και ενίοτε οδυνηρά) να εξωτερικεύει αυτό που ήταν (και διατηρούσε) μέσα του και με τη στάση του ενέπνευσε κι άλλους να πράξουν το ίδιο.

Ο Πέκα Στρανγκ καταθέτει μια εξαιρετική ερμηνεία στο ρόλο του ομώνυμου δημιουργού ερωτικών (και συχνά πορνογραφικών) σκίτσων που έμελλε να επηρεάσουν γενιές ολόκληρες της gay κουλτούρας. Ο Λάακσονεν, περισσότερο γνωστός με το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο Tom of Finland, κουβαλά μια ήρεμη, αθόρυβη (αλλά όχι βουβή) αξιοπρέπεια καθώς διασχίζει το μονοπάτι ενός (στεντόρεια και επιλεκτικά μοναχικού) βίου που τον οδηγεί απ’ τα χρόνια της στρατιωτικής του θητείας (και το βίαιο συναπάντημά του με έναν ρώσο αλεξιπτωτιστή, η στοιχειωμένη ανάμνηση του οποίου αντηχεί σ’ όλο το υπόλοιπο έργο) στη μετέπειτα προσπάθεια (με συγκροτημένη τόλμη) να ικανοποιήσει μια σεξουαλικότητα που παρέμενε κρυφή στο φως της μέρας, ακόμη κι απ’ την στοργική αλλά προκατειλημμένη αδερφή του (η Τζέσικα Γκραμπόφσκι σε στιγμές εκφραστικής εσωτερικότητας που παραπέμπουν λιγάκι στην σπουδαία Πολωνή μούσα του Ζανούσι, Μάγια Κομορόφσκα). Μέσα από τη σύγκρουση της προσωπικής με την κοινωνική και ιστορική συγκυρία, το φιλμ υποδεικνύει (και υπενθυμίζει διαρκώς) με τρόπο αιχμηρό στον θεατή τη σημασία των πικάντικων, γαργαλιστικών σκίτσων του Λάακσονεν στα οποία πρωτοστατούν διάφορες μυώδεις, ένστολες φιγούρες, ενώ διαθέτει και μια τριγμώδη, παράπλευρη ιστορία (…side-plot την λένε στο χωριό μου) με πρωταγωνιστή έναν gay διπλωμάτη (και πρώην συμπολεμιστή του ήρωα) που υποκύπτει σε μια εσωτερικευμένη, αντιδραστική ομοφοβία και τελικά καταρρέει υπό το βάρος αποκάλυψης της (αληθινής) σεξουαλικής του ταυτότητας.

Ένα απ’ τα στοιχεία της σκηνοθεσίας που δίνουν αρκετή φρεσκάδα στο όλο εγχείρημα είναι πως δεν αισθάνεται την ανάγκη να εξηγήσει ή να ανυψώσει μοραλιστικά τα κίνητρα του ήρωα. Αν και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα σκίτσα του Λάακσονεν επηρεάστηκαν (σαφέστατα) από το περιβάλλον συστημ(ατ)ικής καταπίεσης στο οποίο ανδρώθηκε και από τα (ψυχολογικά κυρίως) τραύματα του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, το Tom of Finland (αναγνωρίζει και) αποδίδει το καλλιτεχνικό έρεισμα του πρωταγωνιστή του λιγότερο στην (οποιαδήποτε) ταγμένη-στρατευμένη ιδεολογία ή αίσθηση καθήκοντος (με εξαίρεση το τελευταίο μέρος του φιλμ) και περισσότερο στην προσωπική ώθηση και έμφυτη ανάγκη για δημιουργία. Άλλωστε, (ειδικά) το πρώτο κομμάτι του φιλμ κουβαλά την (γεμάτη φροντισμένη συνέπεια) υπόγεια αίσθηση ενός (παρακινητικά) κοχλάζοντος momentum, καθώς το (εσκεμμένα) ασαφές και υπαινικτικό πλαίσιο προσώπων και καταστάσεων αρχίζει σιγά-σιγά να αποκτά ξεκάθαρο σχήμα. Βλέπει δηλαδή κανείς το πως οι φιγούρες-σύμβολα φόβου και εξουσίας μιας αυταρχικής, μεταπολεμικής Ευρώπης (και των μετέπειτα δεκαετιών) αιχμαλωτίζονται και αποτυπώνονται ανατρεπτικά στο φετιχιστικό ιλουστρασιόν σύμπαν του Λάακσονεν, προτού – εκ νέου πλέον – διοχετευτούν με τρόπο ιλαρό (και ολίγον γκροτέσκο) στον πραγματικό κόσμο, μέσω της γεμάτης τεστοστερόνη, ντυμένης στα δερμάτινα …λαοθάλασσας που υποδέχεται τον ήρωα στο Σαν Φρανσίσκο.

Από τη στιγμή που το καλλιτεχνικό όραμα του τελευταίου εκδηλώνεται (και αποκτά διαστάσεις μανιφέστου), γίνεται ξεκάθαρο πως η πλέον ενδιαφέρουσα πλευρά του θέματος έχει εξαντληθεί κι έτσι το φιλμ κλιμακώνει από κει και πέρα την πορεία του (σχεδόν) ανέμπνευστα, εντούτοις εξακολουθεί να συγκινεί με την τύχη και την κατάληξη των χαρακτήρων του. Παρά τον (σχετικά) μονοδιάστατο τρόπο με τον οποίο διολισθαίνει (από ένα σημείο κι ύστερα) στα γρανάζια της τυπικής βιογραφίας, ακόμη και τα (πλέον) προβλέψιμα στοιχεία του αντισταθμίζονται με άνεση απ’ το στίγμα μιας διαρκούς ενσυναίσθησης κι ενός ευφυούς, πλουσιοπάροχα αποκαλυπτικού σκηνοθετικού βλέμματος. Αν και η ζωή (όπως και το έργο) του Λάακσονεν υπήρξε σημείο διασταύρωσης πληθώρας (φαινομενικά τουλάχιστον) αντιφατικών στοιχείων (φασισμός – ελευθερία, ηδονή – απόγνωση, πορνό – τέχνη), το Tom of Finland κινείται (στο μεγαλύτερο μέρος του) σχεδόν υποδειγματικά στο ρυθμό συνύπαρξης όλων των παραπάνω, καταγράφοντας την επιδραστική διαπλοκή μιας σειράς εξωγενών και ενδογενών δυνάμεων στον ρου της τέχνης, της ιστορίας και της ανθρώπινης σεξουαλικότητας…




Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Back to Top ↑
  • Παναγιώτης Μπούγιας

  • Cinedogs Supporters

  • Cinedogs Opinions

    Η κορυφαία ερμηνευτική στιγμή του αγαπημένου Χοακίν Φίνιξ μέχρι σήμερα;
  • FB Cinedogs

  • Latest Posts