Searching for Sugar Μan

Σκηνοθεσία: Μάλικ Μπεντζελούλ

Διάρκεια: 86′

Sugar man, won’t you hurry
Cause I’m tired of these scenes
For a blue coin won’t you bring back
All those colors to my dreams

Μια μυστηριώδης φιγούρα, στιλάτη και σιωπηλή. Ένας άνδρας που φωνάζει από χιλιόμετρα τη μοναξιά του και φορά σκούρα γυαλιά ηλίου ακόμη και αργά το βράδυ, τα οποία τονίζουν θαρρείς περισσότερο το σμιλεμένο του πρόσωπο. Παρόλα αυτά, νιώθεις τα μάτια του να σε διαπερνούν πίσω από τους φακούς.


Μπορείς να τα φανταστείς, σχεδόν να τα δεις, να σε κοιτάνε επίμονα και διερευνητικά. Ανεβαίνει στη σκηνή, κι ενώ η εμφάνισή του παραπέμπει σε έναν τύπο γεμάτο αυτοπεποίθηση και νουάρ μυστήριο, αυτός αποδεικνύεται τόσο ντροπαλός που γυρνά την πλάτη του στο κοινό. Να σας συστήσουμε τον Sixto Rodriguez ΑΚΑ Sugar Man.

Going down a dirty inner city side road
I plotted
Madness passed me by, she smiled hi
I nodded

O Ροντρίγκεζ, έκτο παιδί (εξ ου και το όνομα Sixto) μιας οικογένειας Μεξικανών μεταναστών, και γέννημα θρέμμα της διάσημης λαϊκής συνοικίας Γούντμπριτζ του Ντιτρόιτ, είναι μια από τις αμέτρητες αδιανόητες ιστορίες που περνούν από δίπλα μας χωρίς να τις δώσουμε την πρέπουσα σημασία.

Ένας ποιητής της ζωής που κυλά σαν γουλιά που την καταπίνεις χωρίς να το πολυσκεφτείς, με στίχους που φέρνουν στο νου τον υπέροχο Γουίλιαμς Κάρλος Γουίλιαμς (ξαναβλέπουμε το Paterson για πολλοστή φορά, όποτε έχουμε χρόνο) και παρουσιαστικό που θυμίζει μια working class εκδοχή του Χοσέ Φελισιάνο.

And you claim you got something going
Something you call unique
But I’ve seen your self-pity showing
As the tears rolled down your cheeks

Ο Ροντρίγκεζ, οικοδόμος την ημέρα, περιπατητής της τραχιάς και σκληρής urban γοητείας του Ντιτρόιτ μόλις έπεφτε το σούρουπο, γράπωνε την αθέατη γοητεία της ρουτίνας σε στίχους συμπυκνωμένης σοφίας: λέξεις σαν φωτογραφικά ενσταντανέ που σε τηλεμεταφέρουν στο εσωτερικού ενός κόσμου που ξάφνου μοιάζει αδιανόητα οικείος και προσιτός, σαν να ήταν ανέκαθεν δικός σου. Το σύμπαν του Ροντρίγκεζ ήταν δίαστικτο από ντελικάτη μελαγχολία, αλλά και την ακέραιη πεποίθηση ότι ο καθένας από εμάς είναι ο εστεμμένος εκλεκτός στο βασίλειο της καθημερινότητάς που του ανήκει δικαιωματικά.

Διόλου τυχαία, ο Ροντρίγκεζ, αν και εργαζόταν σε οικοδομή, φρόντιζε να είναι καθημερινά ντυμένος στην πένα, παρόλο που η δουλειά του δεν απαιτούσε κάποια ιδιαίτερη κομψότητα: επί της ουσίας, ο Ροντρίγκεζ πρέσβευε την αντίληψη ότι κάθε στιγμή, ακόμη και η πλέον αδιάφορη, μπορεί να αποβεί μεγαλειώδης, καθώς το μόνο κριτήριο που μετρά είναι το συναισθηματικό χνάρι που αφήνει στο μυαλό μας.

I wonder about the love you can’t find
And I wonder about the loneliness that’s mine
I wonder how much going have you got
And I wonder about your friends that are not
I wonder I wonder, wonder I do

Κάποια στιγμή, στην αυγή της δεκαετίας του ’70, ένας μουσικός παραγωγός οσμίστηκε χρυσάφι στη φωνή του Ροντρίγκεζ, όταν παρακολούθησε ένα νυχτερινό gig σε κάποιο μουσικό καταγώγι του Ντιτρόιτ. Δυστυχώς, η επιτυχία συνήθως απαιτεί μια ολόκληρη αλληλουχία από συμπτώσεις και δεξιότητες που υπερβαίνουν το ταλέντο. Τα άλμπουμ Cold Fact (1970) και Coming from Reality (1971) του Ροντρίγκεζ γέμισαν σκόνη στα ράφια των δισκοπωλείων και η υπόσχεση μιας μουσικής καριέρας έδυσε προτού καλά καλά ανατείλει.

Ο Ροντρίγκεζ, πιστός στην κοσμοθεωρία του, συνέχισε σαν να μην συνέβη τίποτα, παρά την απογοήτευση, ασχολήθηκε με τα κοινά της γειτονιάς, της κοινότητάς και της πόλης, απέκτησε μέχρι και πανεπιστημιακό πτυχίο Φιλοσοφίας σε ηλικία 39 ετών!

Εντούτοις, η ζωή και η τύχη λειτουργούν με πολύ παράξενες μεθόδους. Αν ο Θεός γελά όποτε ο άνθρωπος κάνει σχέδια, η μοίρα, αραιά και πού, χαμογελά με γενναιοδωρία κάθε φορά που ο άνθρωπος δεν πτοείται και παλεύει, μέρα με τη μέρα, να γίνει η καλύτερη δυνατή εκδοχή του εαυτού του.

Was it a huntsman or a player
That made you pay the cost
That now assumes relaxed positions
And prostitutes your loss?

Κατά τρόπο εξωφρενικό, ο Σίξτο μπορεί να ήταν παντελώς άγνωστος στην ίδια του τη χώρα, αλλά στην άλλη άκρη του κόσμου, ή τέλος πάντων περίπου 13.000 χιλιόμετρα μακριά (το ψάξαμε, αλήθεια), θεωρούταν μουσικό μέγεθος εφάμιλλο του Έλβις ή των Μπιτλς. Εκείνη την εποχή, η μουσική βιομηχανία, όπως και ολόκληρος ο καλλιτεχνικός κόσμος, δεν ήταν ένα μεγάλο πλανητικο χωριό όπως σήμερα.

Κατά τρόπο εξωφρενικό, ο Σίξτο μπορεί να ήταν παντελώς άγνωστος στην ίδια του τη χώρα, αλλά στην άλλη άκρη του κόσμου, ή τέλος πάντων περίπου 13.000 χιλιόμετρα μακριά (το ψάξαμε, αλήθεια), θεωρούταν μουσικό μέγεθος εφάμιλλο του Έλβις ή των Μπιτλς. Εκείνη την εποχή, η μουσική βιομηχανία, όπως και ολόκληρος ο καλλιτεχνικός κόσμος, δεν ήταν ένα μεγάλο πλανητικο χωριό όπως σήμερα.

This system’s gonna fall soon, to an angry young tune
And that’s a concrete cold fac
t

Το αληθινά συναρπαστικό στην όλη (πλέον πασίγνωστη μέσα από αυτό το ντοκιμαντέρ) ιστορία του Ροντρίγκεζ είναι ότι η μουσική του μετατράπηκε σε σύμβολο σιωπηλής αντίστασης μιας ομάδας ανθρώπων, την οποία εύλογα συσχετίζουμε μονάχα με μεσαιωνικές και αποτρόπαιες αντιλήψεις. Διότι ακόμη και μέσα στην καρδιά του κτήνους και του σκότους, στα άδυτα του απάνθρωπου Απαρτχάιντ, υπήρχε ένας πυρήνας (έστω ολιγομελής) ανθρώπων που δεν ενστερνιζόταν τις ιδέες του ρατσιστικού και στυγνού καθεστώτος.

O Σίξτο, πιθανώς και χάρη στη latino όψη και καταγωγή του, η οποία ξέφευγε από το προφανές φυλετικό δίπολο, κατέστη σύμβολο μιας εναλλακτικής κουλτούρας αρχικά στους κόλπους των liberal λευκών Νοτιοαφρικανών, ενώ σταδιακά οι στίχοι και η μουσική του διείσδυσαν και στην καταπιεζόμενη μαύρη κοινότητα που αγωνιζόταν απέναντι σε ένα απο τα πιο ειδεχθή και βάρβαρα καθεστώτα που γνώρισε ο 20ός αιώνας.

Sugar man met a false friend
On a lonely dusty road

Το Searching for Sugar Man (2012) του Σουηδού σκηνοθέτη (και δυστυχώς αυτόχειρα, καθώς έδωσε τέλος στη ζωή τους στις 13/5/2014, πέφτοντας στις ράγες ενός διερχόμενου τρένου στη Στοκχόλμη, σε ηλικία 37 ετών) Μάλικ Μπεντζελούλ αφηγείται μια ιστορία από αυτές που σχεδόν δεν μπορούν να γίνουν πιστευτές, ακριβώς επειδή διαδραματίζονται στο κατεξοχήν απίστευτο πεδίο: την ίδια τη ζωή.

I wonder and worry my friend
I wonder, I wonder, wonder don’t you?

Διανθισμένο με τα υπέροχα τραγούδια του Σίξτο και ξεδιπλώνοντας μια ζωή που μοιάζει με παραμύθι, εύκολα θα υποθέσει κανείς πως το συγκεκριμένο ντοκιμαντέρ απλώς αρκείται στο πρωτογενές υλικό του για να ιντριγκάρει τον, ήδη έκθαμβο και έκπληκτο, θεατή. Κι όμως, ένα μεγάλο ποσοστό της γοητείας του έγκειται στο ευφυέστατο, αλλά υπό μία έννοια και ολίγον ανέντιμο, τέχνασμα που μετέρχεται.

 

Cause they told me everybody’s got to pay their dues
And I explained that I had overpaid them

Το Searching for Sugar Man δεν ξεσκεπάζει με σαφήνεια το αίνιγμα της φιγούρας του Ροντρίγκεζ, απλώς φροντίζει να το βγάλει δειλά δειλά στην επιφάνεια, χωρίς να υπεισέρχεται σε λεπτομερείς καταγραφές και επεξηγήσεις. Πολλά κεφάλαια της ζωής του Σίξτο παραμένουν συσκοτισμένα, απρόσιτα, θολά, νεφελώδη, συγκεχυμένα. Ένα ντοκιμαντέρ που κατανοεί, λοιπόν, πως το υπερβολικό φως είναι πάντα λιγότερο συναρπαστικό από το παιχνιδιάρικο ημίφως.

Και χαρίζει στο τιμώμενο πρόσωπό του μια χροιά πίνακα του Έντουαρντ Χόπερ. Ένας loner περαστικός που μπορεί να τον πετύχεις να ρεμβάζει σε ένα μπαρ ή να κοντοστέκεται καπνίζοντας κάτω από μια θαμπή λάμπα του δρόμου. Θέλεις αυτόματα να μάθεις πολλά για αυτόν μυστηριώδη τύπο με τις τρομερές ιστορίες. Ίσως, όμως, να μην θέλεις να τα μάθεις όλα. Ίσως να είναι προτιμότερο να αφεθεί κατιτίς στη φαντασία και στο άγνωστο.




Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Back to Top ↑