Reviews Miracle of Marcelino (Marcelino Pan y Vino)

3 Απριλίου 2018 |

0

Miracle of Marcelino (Marcelino Pan y Vino)

 Σκηνοθεσία : Λαντισλάο Βάιντα

Με τους : Παμπλίτο Κάλβο, Ραφαέλ Ριβέλες, Φερνάντο Ρέι

Μεταφρασμένος τίτλος : Μαρσελίνο, Ψωμί και Κρασί / Το Θαύμα του Μαρσελίνο

Διάρκεια : 91’ (Ισπανία, 1955)

«Πήρα απ’ το χέρι σου νερό (δηλαδή… κρασί και ψωμί), να το ξεχάσω δεν μπορώ, γι’ αυτό και θα σε πάρω για πάντα κοντά μου» (όχι δια χειρός Άκη Πάνου, αλλά του αυστρο-ουγγρικής καταγωγής Λαντισλάο Βάιντα). «Κάθε παιδί κουβαλάει το μήνυμα πως ο Θεός δεν έχει ακόμα αποθαρρυνθεί πλήρως από τον Άνθρωπο«, αναφέρει κάπου ο Ραμπιτρανάθ Ταγκόρ. Είναι γεγονός πως οι περισσότεροι από εμάς ανησυχούμε για το τι θα γίνει ένα παιδί Αύριο, ξεχνώντας πως είναι ήδη Κάποιος…Σήμερα! Αυτό το μικρό ισπανικό αριστούργημα, είναι ένα φιλμ για ένα ΠΑΙΔΙ (δηλ. για έναν αληθινό φίλο του Θεού) που – με το να είναι μονάχα ο πραγματικός εαυτός του – δεν χρειάζεται να περιμένει να μεγαλώσει ή να «ωριμάσει» για να αντιμετωπίσει τους ενήλικες ή να τους συνεπάρει (ακόμα και να τους προκαλέσει δέος, όπως μαρτυρά η τελική σεκάνς) με την ομορφιά της ψυχής του.

Μινιμαλισμός και απλότητα σε όλο τους το μεγαλείο. Δίχως παραφορτωμένη θρησκευτικότητα ή βαρύγδουπους διδακτισμούς. Μπορείς να κηρύττεις με τα πιο φανταχτερά μηνύματα. Αν αυτό που κηρύττεις δεν περικλείει αληθινή, ανιδιοτελή αγάπη… καμία αξία δεν θα αποκτήσει ποτέ, ούτε και θα αποδειχτεί ουσιαστικά χρήσιμο. Αν όμως αγγίζει καρδιές, τότε όλα τα υπόλοιπα είναι περιττά. Καμία περαιτέρω εξήγηση ή διευκρίνηση δεν απαιτείται. Η απλότητα κρύβει μέσα της κάτι το παράδοξο : είναι έμφυτη σε όλους (την κουβαλάμε πάντα) κι όμως κάνουμε ότι μπορούμε για να την εγκαταλείψουμε, ξεχνώντας πως είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να μας αναζωογονήσει και να μας αναστήσει πραγματικά. Κι ένας απ’ τους τρόπους να την ανακαλύψεις εκ νέου, είναι τούτη δω η αριστοτεχνική, συγκινητική και – επιτηδευμένα αφελής – ιστορία.

Η έναρξη του φιλμ σηματοδοτείται από την σεκάνς ενός πλήθους που κατευθύνεται προς μια μικρή, γραφική πόλη της ισπανικής ενδοχώρας. Μόνο ένας μοναχός (Φερνάντο Ρέι) επιλέγει την …αντίθετη κατεύθυνση, επισκεπτόμενος ένα άρρωστο κορίτσι. Είναι η μέρα Εορτασμού του …Αγίου Μαρσελίνο. «Γνωρίζεις ποιός ήταν ο Μαρσελίνο;», είναι η ερώτηση που απευθύνει ο τελευταίος στο κορίτσι αλλά και στους… θεατές. Κόκκινη κλωστή δεμένη, στο…. φλας μπακ τυλιγμένη ! Μια φορά κι έναν καιρό, ένα μωρό, ένα μικρό ορφανό αγόρι, εγκαταλείπεται στην εξώπορτα ενός μοναστηριού και περιμαζεύεται από τους δώδεκα Φραγκισκανούς μοναχούς του Τάγματος. Θρύλος, ιστορία, παραμύθι ή… θαύμα; Καθώς οι κάτοικοι της γύρω περιοχής βοηθούν τους τελευταίους στην ανοικοδόμηση της μονής, ο Θεός τους βοηθά να αντιμετωπίσουν το δίλημμα σε ποιό μέλλον να επενδύσουν… εμφανίζοντας τον μικρό Μαρσελίνο στην πόρτα τους.

Ξέροντας να διακρίνουν το Καλό απ’ το Κακό, γρήγορα αντιλαμβάνονται πως ο μικρός δεν θα είναι πουθενά περισσότερο ευτυχισμένος και ασφαλής απ’ όσο κοντά τους. Και αποφασίζουν να τον κρατήσουν και να τον μεγαλώσουν οι ίδιοι. Το φιλμ διαχειρίζεται έξοχα την κεντρική ιδέα ενός παιδιού που έχει την πνευματική δύναμη να αλλάζει τους ανθρώπους τριγύρω του. Ο πεντάχρονος Μαρσελίνο (ο μαγευτικός και συγκλονιστικός Παμπλίτο Κάλβο) είναι τόσο ακαταμάχητα γοητευτικός, επειδή διαθέτει στον ανεπιτήδευτα υπερθετικό βαθμό όλα τα παιδιάστικα χαρακτηριστικά. Όταν μαθαίνει διακατέχεται από περιέργεια, όταν προσεύχεται τον πλημμυρίζει ευδαιμονία, όταν παίζει ξεχνάει όλο τον υπόλοιπο κόσμο γύρω του. Μια υπέροχη σεκάνς μας παρουσιάζει την καθημερινή του ζωή μέσα από ένα χορωδιακό άσμα.

Οι μοναχοί τον περιβάλλουν με αγάπη, ο ίδιος δείχνει να το διασκεδάζει, κάθε βράδυ ωστόσο στον ύπνο του έρχεται ξανά και ξανά το ίδιο όνειρο, που τον ταλαιπωρεί : η Μητέρα του. Αυτή που δεν γνώρισε ποτέ. Όταν συναντά μια γυναίκα (τη μητέρα του μικρού Μανουέλ – Εμμανουήλ, «Μεθ’ Ημών ο Θεός«, το όνομα του Χριστού), αναθαρρεύει. Αμέσως συλλαμβάνει στο μυαλό του έναν φανταστικό φίλο με αυτό το όνομα κι αρχίζει να συνομιλεί και να παίζει μαζί του. Η φαντασία ανακατεύεται με την πραγματικότητα, τα μυστήρια με τα γεγονότα και ο μύθος με το ιστορικό υπόβαθρο για να οδηγήσουν με σαγηνευτικό τρόπο τα βήματα του μικρού πρωταγωνιστή στα «απαγορευμένα σκαλοπάτια» (η καλλιέργεια του φόβου ως μέτρο καταστολής της ανυπακοής και της παιδικής σκανδαλιάς που εκδηλώνει ο τελευταίος) που καταλήγουν στη σοφίτα της μονής και στην ανακάλυψη (στην πιο καλλιτεχνική και εκθαμβωτική στιγμή του φιλμ) του… Εσταυρωμένου!

Και η παραμικρή λεπτομέρεια εδώ (όχι μόνο η αριστουργηματική φωτογραφία και το ατμοσφαιρικό σκηνικό της σοφίτας) παίζει ιδιαίτερο ρόλο στην εσωτερικότητα των σκηνών : από το απόσπασμα του Ψαλμού 33 «Humiles Spiritu Salvabit» («μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι«) που διαβάζει κανείς δίπλα στα σκαλιά, μέχρι τη Φωνή και τα εξπρεσιονιστικά κοντινά στην Παλάμη του Εσταυρωμένου, καθώς λαμβάνει από το χέρι του παιδιού Ψωμί και Κρασί («Φαίνεσαι πολύ πεινασμένος. Θα σου φέρω κάτι να φας«).

Στο πιο κρίσιμο σημείο, στην κορύφωση του φιλμ, ο Μαρσελίνο δεν διακατέχεται από κανένα Φόβο – γνωρίζει Ποιός είναι αυτός που του μιλάει. Πως θα μπορούσε να φοβηθεί έναν Φίλο; Στις σκηνές που συνομιλεί με τον Ιησού, το πρόσωπό του καθρεφτίζει ανάμεικτα συναισθήματα : από έκπληξη και κάποια μικρή σύγχυση μέχρι εμπιστοσύνη και γαλήνη. Κι ο τρόπος που τα τελευταία διαγράφονται σε αυτό, είναι μοναδικός.

Η κατευναστική Φωνή του Ιησού και η λάμψη με την οποία λούζει το πρόσωπο του μικρού πρωταγωνιστή, δημιουργούν πλάνα μοναδικά (όπως και η σεκάνς στην λαϊκή εμποροπανήγυρη, εκεί όπου ο Μαρσελίνο άθελά του σκορπάει το χάος – σε μια σκηνή που παραπέμπει στον τρόπο που ο Ναζωραίος διώχνει τους εμπόρους απ’ το Ναό αναποδογυρίζοντας τους πάγκους τους – και τιμωρείται με επιβολή… «σιωπής» των μοναχών απέναντί του). Δεν χρειάζεται να είσαι ιδιαίτερα πιστός (καλός, συνεπής ή έντιμος Καθολικός ή whatever) για να λυγίσεις κάτω από το βάρος της βουβής συγκίνησης και του αδυσώπητου μεγαλείου της τελικής σεκάνς, που περικλείει τον ερχομό μιας βαθύτατης Λύτρωσης μέσω της εκπλήρωσης μιας Επιθυμίας και της ταυτόχρονης εκδήλωσης ενός Θαύματος.

Η αγγελική αθωότητα του Παμπλίτο Κάλβο δίνει στην αίσθηση και την περιρρέουσα ατμόσφαιρα του εξελισσόμενου Θαύματος… χειροπιαστές διαστάσεις και σπλαχνικό μεγαλείο, που ενισχύεται αφάνταστα από την ανυπέρβλητη ασπρόμαυρη φωτογραφία του φιλμ! Αυτό που διακρίνει το έργο και του προσδίδει ξεχωριστή ιδιαιτερότητα, είναι πως διηγείται την ιστορία του μέσα από το «βλέμμα» ενός πολύ ευαίσθητου, εγκάρδιου και απίστευτα μοναχικού παιδιού. Χρυσή Άρκτος στο Βερολίνο για ένα φιλμ του οποίου το μήνυμα ελπίδας και λύτρωσης φαντάζει πολύ πιο σημαντικό και αναγκαίο στη σημερινή εποχή, απ’ ότι σε εκείνη της κυκλοφορίας του…




Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Back to Top ↑