Reviews Maborosi

10 Απριλίου 2019 |

0

Maborosi

Σκηνοθεσία : Χιροκάζου Κόρε-έντα

Με τους : Μακίκο Εσούμι, Τακάσι Νάιτο, Ταντανόμπου Ασάνο

Διάρκεια : 110’ (Ιαπωνία, 1995)

Το Maborosi (Maboroshi no hikari) σηματοδοτεί το κινηματογραφικό ντεμπούτο του Χιροκάζου Κόρε-έντα (μέχρι τότε γύριζε ντοκιμαντέρ για την τηλεόραση). Σε αντίθεση με άλλα «υποσχόμενα» πρωτόλεια, προκύπτει δράμα με αυτοπεποίθηση που αναδεικνύει τον δημιουργό ως επιδέξιο και κυρίαρχο εκφραστή της φόρμας και του μέσου (και του συνακόλουθου, δεύτερου γιαπωνέζικου νέου κύματος). Βασίζεται σε λογοτεχνική πηγή, όμως η λιτότατη πλοκή (και ο αραιός διάλογος) ελάχιστα παραπέμπουν σε κάτι τέτοιο.

Χαρακτήρες, θέμα, συναισθηματική εμπλοκή διαθέτουν σαφείς επιρροές από το ντοκιμαντερίστικο παρελθόν του σκηνοθέτη (γνωστού γενικά για τη συμπάθεια με την οποία διέπει τα υποκείμενα της αφήγησής του αλλά και την αφοσίωση με την οποία ο θεατής δύναται να περιβάλλει τα τελευταία). Εύκολα ανιχνεύει κανείς τον σπόρο της προβληματικής των μελλοντικών του έργων: μνήμη, θνητότητα, αίσθηση απώλειας.

Στο Maborosi παρακολουθούμε την ιστορία μιας νέας γυναίκας, της Γιούμικο (Μακίκο Εσούμι), ευτυχισμένης συζύγου και μητέρας, που βασανίζεται από επαναλαμβανόμενα όνειρα ενός παιδικού γεγονότος απ’ το οποίο δεν συνήλθε ποτέ : την εξαφάνιση της γιαγιάς της. Κάποιο βράδυ, ο άντρας της εγκαταλείπει το σπίτι και (ανεξήγητα) αυτοκτονεί στις γραμμές του τρένου.

Για χρόνια η ηρωίδα ταλανίζεται απ’ το τραύμα της απώλειας, αλλά επιχειρεί να το ξορκίσει οδηγούμενη σε συμβατικό γάμο με έναν χήρο (και πατέρα επίσης). Η Γιούμικο κι ο γιος της αναχωρούν απ’ την Οσάκα για τα βόρεια, με προορισμό το καινούργιο τους σπιτικό κάπου στη χερσόνησο του Noto. Ένα μικρό κι αραιοκατοικημένο (αλλά μαγευτικά πλαισιωμένο απ’ τη Θάλασσα της Ιαπωνίας) χωριουδάκι, τους περιμένει.

Ο καινούργιος σύζυγος (Τακάσι Νάιτο), η μικρή του κόρη, ο ηλικιωμένος πεθερός, όλοι φιγούρες εύκολες να συμπαθήσεις. Σιγά-σιγά, μέσα απ’ την καταπραϋντική μονοτονία του γιαπωνέζικου οικογενειακού τελετουργικού, η ηρωίδα επιτυγχάνει την σχετική ανάκαμψη. Επιστρέφοντας στην Οσάκα για τον γάμο του αδερφού της, «επιστρέφει» και πάλι στο παρελθόν.

Το βάρος της ανάμνησης και της απώλειας την επισκέπτεται εκ νέου. Γυρνώντας στο μικρό χωριουδάκι, η υποτροπή της είναι γεγονός. Στην κορύφωση της οδύνης της θα προσεγγίσει την νεκρική πυρά ενός αγνώστου πλάι στη θάλασσα, σε μια μακρόσυρτη, εντυπωσιακή λήψη που υπογραμμίζει το δραματικό βάρος της στιγμής.

Το Maborosi είναι ήσυχο φιλμ. Ο βηματισμός, ο ρυθμός του αργός. Η κάμερα στατική (οι κινήσεις της μετριούνται στα δάχτυλα του ενός χεριού). Αλλά και διακριτικό. Κρατά με σεβασμό απόσταση από τα υποκείμενά του : (σχεδόν) απουσιάζουν τα κοντινά. Συχνά – πολύ συχνά – η κάμερα παραμένει για ώρα σε πλάνα ακατοίκητα, μέχρι σημείου δυσφορίας. Το στιλιζάρισμα του Κόρε-έντα κάνει χρήση μονάχα διαθέσιμου, φυσικού φωτός, ακόμη και στα εσωτερικά, αφήνοντας έτσι – κατά διαστήματα -χαρακτήρες και σκηνικό ελάχιστα ορατούς, λες και τους πνίγει το σκοτάδι. Πολλοί μίλησαν – με το καλημέρα – για τον φυσικό διάδοχο ενός Όζου.



Δεν ξέρω (τελικά) πόσο στενά προκύπτει κάτι τέτοιο, με βάση το συγκεκριμένο. Αν εξαιρέσεις τη φόρμα ή τη σύνθεση των πλάνων, η σκοτεινή, φειδωλή εικονογράφηση (κυρίως των εσωτερικών) του Κόρε-έντα απέχει εδώ παρασάγγας απ’ τα πολυάσχολα κάδρα του Όζου. Ο ίδιος, πάντως, τοποθετεί τον εαυτό του εγγύτερα σε έναν
Ναρούσε ή σε έναν Λόουτς (προφανώς στη βάση ενός συνειδητού ουμανισμού που είναι διάχυτος στη δουλειά του).

Η εντυπωσιακή σεκάνς μιας κηδείας προς το τέλος, στη διάρκεια της οποίας ηρωίδα και θεατές μαθαίνουν (επιτέλους) το νόημα της λέξης του τίτλου, μας αποκαλύπτει πως το στιλιστικό ύφος του Maborosi έχει υπηρετήσει πιστά μέχρι εκείνη τη στιγμή το θέμα του. Δεν είναι μόνο η ανάμνηση της αυτοκτονίας (ως πράξη) του άντρα της που τυραννάει την Γιούμικο, αλλά και το μυστήριο που την καλύπτει. Το γεμάτο αγωνία, σπαραχτικό «Γιατί» που κυριαρχεί.

Το ίδιο που στοιχειώνει την ύπαρξή της από παιδί, συνδεόμενο με την εξαφάνιση κείνου του άλλου αγαπημένου προσώπου (στο ξεκίνημα του φιλμ). Το μυστήριο κυριαρχεί επί της εικόνας : το σκοτάδι, η απόσταση, η άβολη, ανήσυχη ατμόσφαιρα των μακρόσυρτων λήψεων που σε κάνει να γυρεύεις διαρκώς εξηγήσεις. Πράγματα που οδηγούν στην ταύτιση με την ψυχική κατάσταση μιας ηρωίδας που πασχίζει να κατανοήσει το (μέγα) αίνιγμα της ζωής.

Είπα ηρωίδα, κι όχι ήρωας. Αναθέτοντας αυτό το φορτίο στην Γιούμικο, ο σκηνοθέτης αποστρέφεται/αποτάσσει κάθε κλισέ που θέλει τους άντρες (επί οθόνης, αλλά και γενικότερα) να θέτουν πάντα τα μεγάλα Ερωτήματα, ενώ τις γυναίκες να ασχολούνται (σχεδόν αποκλειστικά) με ζητήματα καρδιάς. Η βασανιστική αξίωση της ηρωίδας για τέτοιου είδους απαντήσεις, την τοποθετεί στο ύψος ενός Οιδίποδα ή ενός Άμλετ. Πέρα απ’ την όποια (βολική) φεμινιστική ανάγνωση, το φιλμ του Κόρε-έντα καλεί τον θεατή να μοιραστεί τον αγώνα (και την αγωνία) της ηρωίδας του, παρασύροντάς τον στο μεγάλο άγνωστο, στο μυστήριο που κατοικεί στον πυρήνα της ίδιας της ανθρώπινης ύπαρξης.



Μυστήριο (όπως δηλώνει εμμέσως πλην σαφώς ο σκηνοθέτης) κατοικεί και στην καρδιά του σινεμά, τούτου του περίεργου και διαρκώς μεταβαλλόμενου σύμπαντος. Ένα σπουδαίο πρωτόλειο ενός (ακόμη πιο) σπουδαίου ουμανιστή auteur, το οποίο μεταφέρει τον θεατή σε μια πνευματική ζώνη που σπανίως επισκέπτεται…




Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Back to Top ↑
  • CineDogs TV

  • Παναγιώτης Μπούγιας

  • CineDogs Supporters

  • Cinedogs Opinions

    Βγήκαν, λοιπόν, στις αίθουσες, οι «Νεκροί» του Τζιμ Τζάρμους. Ευκαιρία να μάθουμε την άποψή σας! Ποια είναι η αγαπημένη σας ταινία μυθοπλασίας του πρίγκιπα του coolness;
  • FB Cinedogs

  • Latest