Reviews Die Fremde (When We Leave)

30 Ιουνίου 2018 |

0

Die Fremde (When We Leave)

Σκηνοθεσία : Φέο Άλανταγκ

Με τους : Σιμπέλ Κεκιλί, Νιτζάμ Σιλέρ, Ταμέρ Γιγκίτ, Φλόριαν Λούκας

Διάρκεια : 119’ (Γερμανία, 2010)

Τo When We Leave ξεκινάει με το πλάνο μιας γυναίκας κι ενός μικρού αγοριού που περπατάνε σε ένα πεζοδρόμιο, συνοδεία ενός νεαρού άντρα που φαίνεται πως γνωρίζουν. Άξαφνα, η γυναίκα έρχεται αντιμέτωπη με ένα περίστροφο που την σημαδεύει… Από κει κι ύστερα, αυτό που ακολουθεί είναι το ξεδίπλωμα σε φλας μπακ του χρονικού ενός στοχαστικού και ενίοτε σπαραχτικού δράματος που πλανάται πάνω από το μυστήριο αυτής της εναρκτήριας σκηνής. Κι ενός φιλμ που ακουμπάει σε μεγάλο βαθμό στο συγκρουσιακό υπόβαθρο μιας χώρας (της Γερμανίας) με ένα τεράστιο τουρκικό μεταναστευτικό ρεύμα, πρωτίστως όμως λειτουργεί ως ένα – πολύ συγκεκριμένου τύπου – βραδυφλεγές, οικογενειακό δράμα.

Ο ορίτζιναλ γερμανικός τίτλος (Die Fremde) μεταφράζεται «Η Ξένη» και χονδρικά … «(Σ)τα Ξένα» (in die Fremde). Θα μπορούσε να αναφέρεται στην ίδια την Ουμάι (την Σιμπέλ Κεκιλί, που ίσως και να μην διακρίνεις εύκολα σε αυτήν την πρωταγωνίστρια του Φατίχ Ακίν στο Gegen die Wand (2004), μετά την πλαστική στη μύτη. Αν το έκανε, πάντως, για να την αναγνωρίζουν οι νεώτεροι μόνο από την συμμετοχή της στο Game of Thrones, να την ενημερώσω ότι είμαστε κι εμείς οι παλιοσειρές που θυμόμαστε πάντα με ευγνωμοσύνη το πέρασμά της από τον κόσμο του … adult industry (sic) για κάμποσα χρόνια και μέχρι το κάλεσμα του τουρκο-γερμανού σκηνοθέτη), την 25χρονη ηρωίδα που ζει στην Κωνσταντινούπολη πλάι σε έναν σύζυγο που την κακομεταχειρίζεται και παίρνει τη ριζοσπαστική απόφαση να τον εγκαταλείψει … επιστρέφοντας μαζί με το μικρό της γιο, Τζεμ, στους δικούς της που βρίσκονται στη Γερμανία.

Ή θα μπορούσε να αναφέρεται στα μέλη της μεσοαστικής οικογένειάς της, που ζουν σε ένα σχετικά άνετο βερολινέζικο διαμέρισμα και μιλούν γερμανικά στο σπίτι, αλλά είναι εμφανώς κολλημένοι στις αναχρονιστικές – ωστόσο, ακόμη ισχυρές – αντιλήψεις, τα ήθη και τους κώδικες μιας πατριαρχικής δομής που, στην αρχή μετριοπαθώς και εν συνεχεία βιαίως, επιλέγει να πιέσει την ηρωίδα να επιστρέψει στον σύζυγό της, παρά να ρισκάρει να έρθει αντιμέτωπη με τη ντροπή της τοπικής κοινωνίας.

Ή, τελικά, θα μπορούσε και να είναι η ίδια η γερμανο-τουρκική κοινότητα – που βρίσκεται στο περιθώριο του φιλμ κι όμως την αισθανόμαστε (διαρκώς) παρούσα – καθώς η οικογένεια της Ουμάι διακατέχεται μονίμως από το φόβο της απόρριψης από την τελευταία, σαν μαθευτεί ότι έχουν μια χωρισμένη κόρη. Που είσαι περισσότερο ξένος τελικά και ποιο μέρος νιώθεις πιο πολύ για σπίτι σου; Μήπως κανένα και πουθενά; Και τι συμβαίνει, όταν έρχεται η ώρα να …διαλέξει η οικογένειά σου ανάμεσα σε σένα και στην κοινωνία στην οποία ζει;

Η ηρωίδα, ζώντας χρόνια δίπλα σε έναν καταπιεστικό άντρα, είναι ανένδοτη στην απόφασή της να παραμείνει στο Βερολίνο, ακόμα κι όταν η συμπεριφορά των δικών της θα την οδηγήσει μακριά από το σπίτι : αρχικά σε ένα άσυλο και εν συνεχεία στην προσπάθεια να ξαναπάρει τη ζωή της στα χέρια της, για χάρη της ίδιας και του παιδιού της. Πιάνει δουλειά, προσπαθεί να τελειώσει το σχολείο, διαμένει σε κοινόβιο και βρίσκει χρόνο, δειλά-δειλά, ακόμη και για να φλερτάρει.

Βαδίζοντας συχνά πυκνά πλάι-πλάι, χέρι-χέρι με τον γιο της, η Ουμάι είναι μια φιγούρα τραγική και συγχρόνως φωτεινή, αλύγιστη στις πιέσεις που ασκούν γύρω της οι εθιμικοί κανόνες και η σκληρή συμπεριφορά των δικών της, μα ταυτόχρονα και ανυποψίαστη για την τραγωδία που ο ίδιος ο θεατής γνωρίζει πως πλησιάζει!

Η ερμηνεία της Κεκιλί είναι συγκλονιστική : η απόγνωση, η πικρία, η απογοήτευση, αλλά και η άρνηση της παραίτησης από έναν αγώνα που πλέον δίνει για τον γιο της (είναι ο αγώνας που δεν έδωσε ποτέ ως τότε η ίδια για τον εαυτό της) – αυτός είναι η μοναδική οικογένεια που έχει και θα έχει ποτέ – αποτυπώνονται ανάγλυφα στις γραμμές του προσώπου, στις σιωπές, στο βλέμμα της.

Μέχρι τη στιγμή που η εναρκτήρια σκηνή θα ξαναπάρει τη θέση της στην εξέλιξη της ιστορίας, η σκηνοθεσία της αυστριακής Φέο Άλανταγκ (με την ευαισθησία αλλά και την ιδιαίτερη σκληρότητα της γυναικείας ματιάς της) θα της έχει προσδώσει όλη την δυναμική που απαιτείται για να χρωματίσει επιδέξια και σε βάθος την αντίληψή μας για την ηρωίδα και όσα αυτή βιώνει. Η Ουμάι είναι μια γυναίκα που πνίγεται, που βυθίζεται κάθε μέρα όλο και πιο βαθιά και μέχρι ενός σημείου το ξέρει κι η ίδια.

Ακόμη όμως κι αν οι πιθανότητες να τα καταφέρει δεν είναι πολλές, τουλάχιστον δεν σκοπεύει να πέσει αμαχητί. Η αναπάντεχη ανατροπή του φινάλε, ακόμη κι αν κάνει κάποιους να αισθανθούν ότι κατρακυλάει στο μελό, τη στιγμή που φτάνει και με τον τρόπο που φτάνει – μετά απ’ όλα όσα έχεις παρακολουθήσει – μόνο σε κατάρρευση μπορεί να σε οδηγήσει…

Η επιμονή της σκηνοθεσίας να ενορχηστρώνει πολλές από τις σκηνές της μέσα από τις σιωπές των χαρακτήρων, δημιουργεί μεν μια σύγχυση (ως προς την δυνατότητα του θεατή να γνωριστεί μαζί τους εύκολα ή να τους κατανοήσει), διασώζει εντούτοις το φιλμ απ’ τον κίνδυνο μιας – σε αντίθετη περίπτωση – αβίαστης (εξαιτίας του θέματος) διολίσθησης στον μελοδραματισμό. Ακόμη κι έτσι όμως, το When We Leave είναι τόσο καλοπαιγμένο και τόσο καλοφτιαγμένο, που στέκει – κυρίως μέσα από τον ρεαλισμό των πλάνων του – πάνω απ’ τα ελαττώματά του.

Κι όταν η ηρωίδα εκλιπαρεί τον πατέρα της (πάνω από ένα κρεβάτι εντατικής) να την συγχωρέσει (τη στιγμή που ο τελευταίος έχει δώσει στ’ αδέρφια της …εντολή εξόντωσής της, μια πράξη που θυμίζει την ανάλογη τύχη μιας άλλης ανατολίτισσας ηρωίδας στο εξαιρετικό γαλλικό Le noir (te) vous va si bien/Tο μαύρο σου πάει πολύ (2012), που πέρασε απαρατήρητο) ή επιδίδεται σε γέλια και πειράγματα για τα αγόρια με την μικρότερη αδερφή της (που με τη σειρά της την θεωρεί υπεύθυνη για τις επιπλοκές του αρραβώνα της) ή παρηγορεί τον τρομαγμένο και μπερδεμένο μικρό της γιο μέσα στη νύχτα, το φιλμ εγκαταλείπει όλες τις έθνικ αποχρώσεις του και γίνεται μια σαρωτική, ουμανιστική ιστορία και εν συνεχεία ένας καθολικός σπαραγμός! Μια ταινία που στην Ελλάδα είχαμε την τύχη να δούμε χάρη στον Νίνο Φένεκ Μικελίδη και το Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου!




Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Back to Top ↑