Reviews After the Storm

8 Ιανουαρίου 2020 |

0

After the Storm

Σκηνοθεσία: Χιροκάζου Κόρε-έντα

Με τους: Χιρόσι Άμπε, Γιούρι Νακαμούρα, Γιόκο Μάκι, Κίριν Κίκι

118’ (Ιαπωνία, 2016)

Γιατί οι άντρες δεν αγαπούν το παρόν; (απορία οδοιπόρου) Ή θα νοσταλγούν το παρελθόν, κυνηγώντας κάτι ήδη χαμένο ή θα ονειρεύονται πέρα από κει που μπορούν να φτάσουν (πέρα απ’ το εφικτό). Ο ήρωας του After the Storm – μια απ’ τις πιο σπαραχτικές φιγούρες παρωχημένου γονιού των τελευταίων ετών στο σινεμά (που αγωνίζεται να κερδίσει και πάλι την αγάπη της αποξενωμένης συζύγου και του παιδιού του) – τα κάνει και τα δύο. Έτσι όμως δεν απολαμβάνει τη ζωή. Γιατί δεν μπορείς να βρεις την ευτυχία αν δεν θυσιάσεις, αν δεν εγκαταλείψεις κάτι.

O Χιροκάζου Κόρε-έντα γυρίζει (αποδεδειγμένα πλέον) εδώ και χρόνια μόνο καλές (και ελκυστικές) ταινίες – αρκεί να θυμηθεί κανείς το οδυνηρό πορτραίτο σύγχρονης εξαθλίωσης του Nobody Knows ή το υπερβατικό όραμα για το μεγάλο επέκεινα του After Life ή ακόμη και το (στιλιστικά) αριστοτεχνικό Still Walking, που (περισσότερο απ’ οποιοδήποτε άλλο) τον έχρισε άξιο διάδοχο και συνεχιστή της (κινηματογραφικής) κληρονομιάς του Γιασουχίρο Όζου. Τα τελευταία χρόνια, ο σπουδαίος ιάπωνας ουμανιστής μετατοπίζει το σκηνοθετικό του βλέμμα σε πιο (ανοικτές συναισθηματικά) καθημερινές ιστορίες που διαθέτουν το άγγιγμα χαμηλότονης σαγήνης, η οποία ρέει τόσο (παραπλανητικά) αβίαστα ώστε να την θεωρείς δεδομένη.

Το After the Storm είναι απ’ τα καλύτερά του. Έτσι απλά. Η προβληματική των προηγούμενων ταινιών είναι και πάλι παρούσα : το βάρος της αποτυχίας κάποιου να εκπληρώσει τις γονεϊκές προσδοκίες, ο αντίκτυπος ενός διαζυγίου στα παιδιά, το νόημα και η πεμπτουσία των κληρονομικών σχέσεων. Οι ήρωες του Κόρε-έντα δεν προσπαθούν να αναχαιτίσουν, να ανατρέψουν ή να αντιστρέψουν το παρελθόν, αποδέχονται την ατέλεια (ή τις ατέλειες) της ζωής και έρχονται (λιγότερο ή περισσότερο) ειρηνικά σε συμβιβασμό με την αποτυχία τους.

Η ιστορία ενός διαζευγμένου τζογαδόρου (του εξαιρετικού Χιρόσι Άμπε) που έρχεται αντιμέτωπος με το γεγονός πως – σταδιακά – μετατρέπεται στο είδος του (περιστασιακού) δορυφόρου-γονιού που υπήρξε κι ο δικός του πατέρας για κείνον, θυμίζει εν πολλοίς το Like Father, Like Son (δίχως την πολυπλοκότητα του τελευταίου). Σκηνικό μια μικρή, ήσυχη πόλη (στα περίχωρα του ευρύτερου μητροπολιτικού «τόξου» του Τόκιο) και μια γειτονιά (σαν αυτή που μεγάλωσε κι ο ίδιος ο Κόρε-έντα) με πολυάριθμα, φτωχικά συγκροτήματα διαμερισμάτων (τα «danchi» : κατοικίες χαμηλού ενοικίου) που θυμίζουν τις δικές μας εργατικές (πολυ)κατοικίες της Νίκαιας (εδώ τα πλάνα του σκηνοθέτη διεκδικούν καλλιτεχνική συνάφεια με κείνα του νεορεαλιστή δασκάλου Μίκιο Ναρούσε) – εκεί όπου κατοικεί η φρεσκοχηρεμένη μητέρα του ήρωα (η υπέροχη Κίριν Κίκι, που έπαιξε τη μητέρα του Άμπε και στο Still Walking, αλλά κατέθεσε και μια αλησμόνητη ερμηνεία στο πρόσφατο Sweet Bean της Ναόμι Καβάσε), η οποία σχολιάζει τον επερχόμενο… τυφώνα και θυμάται πόσο ανησυχούσε με κάθε ξέσπασμα του καιρού μήπως και ξηλώσει την οροφή του σπιτιού της (αφού πάντα ονειρευόταν και επιθυμούσε ένα μεγαλύτερο και καλύτερο σπίτι).

Ο γιός – πενηντάρης σχεδόν – έρχεται σπίτι μονάχα για να (ξαφρίζει και) ενεχυριάζει τα υπάρχοντα του εκλιπόντος (όπως έκανε κι ο τελευταίος στο παρελθόν με τα δικά του γραμματόσημα) και είναι φανερό πως εξακολουθεί (σ’ αυτή την ηλικία) να χρειάζεται κάποιον να τον φροντίζει. Πριν αρκετά χρόνια κέρδισε ένα τιμητικό (αλλά όχι και τόσο σπουδαίο) βραβείο για το μοναδικό συγγραφικό του πόνημα, μια νουβέλα.

Οι ελπίδες για ανάλογη συνέχεια εξασθενούν και μοιάζουν ολοένα και πιο κούφιες, κάθε μέρα που περνάει. Απελπισμένος για ρευστό (προκειμένου να ανταποκριθεί και στην διατροφή του παιδιού, απέναντι στην πρώην του) ο συμπαθής, ατημέλητος και απογοητευμένος ήρωας προσλαμβάνεται σε ένα γραφείο ιδιωτικών ερευνών και προσπαθεί να «πολλαπλασιάσει» τις πενταροδεκάρες που κερδίζει, μέσα απ’ τις διάφορες κομπίνες της δουλειάς και τον τζόγο.

Μετατρέπει ακόμη και τον μικρό του γιο σε πληροφοριοδότη, για να μαθαίνει νέα για τη σχέση της πρώην του με τον καινούργιο, καλοβαλμένο της φίλο. Στους τρίτους ισχυρίζεται πως η συγκεκριμένη δουλειά τον βοηθά στην «έρευνα» για το επόμενο βιβλίο του. Η αδερφή του και το αφεντικό του τον σιγοντάρουν (κι ας του τα χώνουν), είτε δανείζοντάς του χρήματα που ξέρουν πως είναι από χέρι χαμένα, είτε κάνοντας τα στραβά μάτια στις ατασθαλίες του.

Ο μόνος με τον οποίο προσπαθεί να μην κάνει βλακείες είναι ο γιός του. Ο τελευταίος δεν είναι εκδηλωτικός μαζί του, αλλά μοιάζει να τον έχει αποδεχτεί ως αποτυχημένο και να εξακολουθεί να θέλει να βρίσκεται κοντά του. Ο κύκλος της ζωής συνεχίζεται και το σεργιάνι του ήρωα με τον πιτσιρικά στα ίδια μέρη που τριγυρνούσε κι εκείνος – ως παιδί – με τον πατέρα του, αναζωπυρώνει μνήμες απ’ την δύσκαμπτη σχέση του με τον τελευταίο (τις αληθινές προεκτάσεις της οποίας δεν θα μάθει παρά τυχαία σε κάποιο ενεχυροδανειστήριο).

Το στοχαστικό πνεύμα του Κόρε-έντα οδηγεί το φιλμ πέρα απ’ τις συμβάσεις του οικογενειακού μελοδράματος (αυτό είναι κάτι που εμφανέστατα τον απωθεί), σε χαρακτήρες που οικειοποιούνται μια διαλεκτική της απλής, καθημερινής ζωής (η φινέτσα των σεναρίων του δεν βασίζεται ούτε σε έντονες αντιπαραθέσεις, ούτε σε παρήγορες συμφιλιώσεις), η οποία αναδίδει σπάνιες, απελευθερωτικές στιγμές όταν εκείνοι επιστρέφουν στον πιο ειλικρινή εαυτό τους, βρίσκοντας το θάρρος να εκφράσουν τις πιο μύχιες σκέψεις και να εκδηλώσουν τις βαθύτερες – έστω και ανέφικτες – επιθυμίες τους. Το άνετο, χαλαρό του ύφος, μπορεί να απομακρύνεται (έτη φωτός) απ’ την τυπική, φορμαλιστική ακαμψία των ταινιών του Όζου, μοιάζει εν τούτοις (σχεδόν καταδικαστικά) αφοσιωμένο και ταγμένο – όπως και το σινεμά του τελευταίου – στο να αντιμετωπίζει τις καθημερινές απογοητεύσεις του βίου και να αναμετράται με όσα οι ίδιοι επιφέρουμε στους εαυτούς μας (αλλά και στους άλλους).

Το After the Storm κρατάει την μελαγχολική ιστορία (μιας διαρρηγμένης οικογένειας που βιώνει την σύντομη επανασύνδεση εξαιτίας ενός τυφώνα) σε χαμηλούς, βραδυφλεγείς τόνους, μέχρι την τελευταία πράξη στην οποία προσθέτει μερικές γλυκόπικρες πινελιές, σαν τις μικρές συντριβές και τα άγνωστα αύριο που στοιχειώνουν την ταπεινή μας ύπαρξη. Καθώς ο τυφώνας πλησιάζει απειλητικά, ο ήρωας επιχειρεί να «παγιδεύσει» μαζί του, στο ίδιο μέρος, την πρώην γυναίκα του και το γιό του, σε μια βραδιά που – στο μυαλό του – λειτουργεί ως απόπειρα να ξεθάψει, να αναστυλώσει και να γευτεί ξανά τον γάμο του, προσπαθώντας να μετατραπεί στο είδος του οικογενειάρχη που ποτέ του δεν κατόρθωσε να υπάρξει. «Δεν είναι τόσο εύκολο να μεγαλώσεις και να γίνεις αυτός που θα ‘θελες», λέει σε κάποια στιγμή στον πιτσιρικά. Εμ, δεν είναι. Ωστόσο ο σκηνοθέτης δεν «αποκαθηλώνει» τον ήρωά του με τον τρόπο (ας πούμε) που το κάνει το παραδοσιακό Χόλυγουντ – βάζοντας τον να τα σκατώνει στην αρχή, ώστε να τον οδηγήσει σε κάποιου είδους (φτηνή ή λιγότερο φτηνή) εξιλέωση στο τέλος.

«Οι ενήλικες δεν μπορούν να ζήσουν μόνο με την αγάπη», αναφωνεί (σε μια πικρά τρυφερή σκηνή) η πρώην σύζυγός του ήρωα (Γιόκο Μάκι) – το παγωμένο πρόσωπο της οποίας μαρτυρά τα συναισθήματα που συγκρατεί προκειμένου να λάβει τις πιο ρεαλιστικές αποφάσεις, ατάκα που προσγειώνεται στο κεφάλι του πρωταγωνιστή και των θεατών με βάρος μεγατόνων. Κι ας αποπνέουν οι δυο τους την (ενστικτώδη) οικειότητα ανθρώπων που κάποτε αγαπήθηκαν με πάθος.

Κι ενώ οι χαρακτήρες στο κινηματογραφικό σύμπαν του Κόρε-έντα (συχνά) εκφράζουν τις αλήθειες τους με την πιο απλή γλώσσα, περιγράφοντας τις επιθυμίες τους και αναδεικνύοντας τις πληγές τους με τρόπο που τους εξωθεί συναισθηματικά και ψυχολογικά σε κάθε σκηνή, ο ίδιος (ως δημιουργός) δείχνει να γνωρίζει καλά πως η πραγματική ζωή περιστρέφεται λιγότερο γύρω απ’ το αν παίρνεις αυτό που (πάντα) ήθελες και περισσότερο γύρω απ’ το πώς συμβιβάζεσαι μ’ αυτό που (τελικά) παίρνεις.

Παρακολουθώντας τον ήρωα να προσπαθεί (ακροπατώντας) να ισορροπήσει στις διαφορές αυτών των δύο (θεμελιακών) καταστάσεων, γινόμαστε μάρτυρες μιας βαθιάς, συγκλονιστικής κινηματογραφικής εμπειρίας – γλυκόπικρης και (αντιστρόφως) μεγαλύτερης συναισθηματικής έντασης σε σχέση με την μικρής κλίμακας ιστορία της. Υπόγεια τρυφερό (τόσο ώστε να εστιάζει στο ρέον περιεχόμενο μιας τσαγιέρας καταμεσής της καταιγίδας), το After the Storm μπορεί να μη χορεύει παραστρατημένα στους ήχους της βροντής (και της βροχής), εν τούτοις όταν παραμερίζουν τα σύννεφα και βγαίνει ο ήλιος σ’ έναν καθάριο ουρανό… δεν μπορείς παρά να χαμογελάσεις, βλέποντάς τον και πάλι εκεί ψηλά!




Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Back to Top ↑