Reviews Ουρανός (1962)

28 Οκτωβρίου 2019 |

0

Ουρανός (1962)

Σκηνοθεσία: Τάκης Κανελλόπουλος

Παίζουν: Φαίδων Γεωργίτσης, Τάκης Εμμανουήλ, Ελένη Ζαφειρίου

 – Αυτοί που κάνουν τον πόλεμο, το ‘χουν δει τούτο ‘δω;

– Ποιο;

– Να, αυτή την ερημιά…

Σκόρπια φύλλα, ξυλαράκια και νούφαρα, σε μια λίμνη στην οποία ταξιδεύει θαρρείς η άγρια Λήθη. Αυτή που ξοδεύει αλύπητα τις ζωές των ανθρώπων. Που σκορπίζει στους πέντε ανέμους τις θαρραλέες τους πράξεις, τις μάταιες υπερβάσεις τους. Που μετατρέπει σε σκόνη τα ηρωικά ανδραγαθήματα και τις ανιδιοτελείς τους κορυφώσεις. Οι μνήμες και οι θύμησες των όσων χάθηκαν, απλές ρυτιδώσεις στο νερό. Ολόγυρά τους γυμνά κλαδιά που χάσκουν σε χτικιάρικα δέντρα. Μια πένθιμη υπενθύμιση του προφανούς: δεν υπάρχει κανένα άλλο πεπρωμένο πέρα από τον θάνατο και ο πόλεμος μονάχα επισπεύδει αυτό το μαύρο ριζικό.

Στο πίσω φόντο, πάντα ένας σταχτής Ουρανός. Λες και παλεύει να αναρρώσει από τη φωτιά που του ανάβει κάθε τρεις και λίγο μια θεόσταλτη κατάρα, μια θεοσκότεινη Γη. Βλέποντας για πολλοστή φορά το εκτυφλωτικό μεγάλου μήκους ντεμπούτο του Τάκη Κανελλόπουλου, οι λέξεις του Κώστα Βάρναλη μου ηχούν απελπιστικά ταιριαστές: Στη ζήση αυτή που τη μισούμε / στη γης αυτή που μας μισεί / κι όσο να πιούμε δε σε σβηούμε / πόνε πικρέ και πόνε αψύ πού μας κρατάς και σε κρατούμε / σ’ αυτήν τη μαύρη γης και ζήση / που περπατούσαμε τυφλά / κι άνθος για μας δεν είχε ανθίσει / κι ούτε σε δέντρον αψηλά κρυμμένο αηδόνι κελαηδήσει.

Ένα χωριό κι ένα στρατιωτικό φυλάκιο, στην παραμεθόριο των ελληνοαλβανικών συνόρων, την 26η Οκτωβρίου (ημέρα γενεθλίων και του ίδιου του Τάκη Κανελλόπουλου), του 1940. Η ζωή, όπως πάντα, βρίσκει τον τρόπο να κυλά και να σμιλεύει όποιον βρίσκει στο διάβα της. Πρόσωπα γεμάτα προσμονή, ο έρωτας που φύεται σε κάθε γωνιά, πίσω από κάθε κρυψώνα. Οι άνθρωποι περιφέρονται σαν ευλύγιστες σκιές κάτω από το φθινοπωρινό αγιάζι και τις δειλές ηλιαχτίδες που συντηρούν αυτό το υπνωτιστικό ημίφως. Η φύση είναι συμμέτοχος, είναι μάρτυρας που επικυρώνει κάθε μοίρα, είναι ο απόκοσμους καμβάς όπου οι άνθρωποι μουτζουρώνουν με αμηχανία τα εσώψυχά τους. Όσα φέρνει, όμως, η στιγμή, δεν τα φέρνει ο κόσμος όλος. Σε δύο ημέρες, η μοίρα μιας παρέας πέντε ανδρών και δύο ζευγαριών θα σφραγιστεί αμετάκλητα.

Οι πρωταγωνιστές μας είναι εξοικειωμένοι με το αλύπητο κισμέτ τους, αλλά δεν θα μεμψιμοιρήσουν ποτέ για κάποιον άδικο κλήρο που τους έλαχε επιλεκτικά. Θα κλάψουν με εκείνα τα γοερά δάκρυα που καίνε το χιόνι και διαβρώνουν το έδαφος, θα πενθήσουν για ένα άχτι που γνωρίζουν πως είναι ήδη τετελεσμένη πραγματικότητα, ασχέτως αν δεν έχει ακόμη συμβεί. Θα αφήσουν τη συμφορά να χαρακώσει το πρόσωπό τους, να τρεμουλιάσει τα λόγια τους, δεν θα προσποιηθούν πως έχουν την παραμικρή ελπίδα. Ακόμη κι οι επιζώντες (διόλου τυχαία, ο μόνος επιζών από την αρχική μας παρέα είναι ο «Ταχυδρόμος», ο έχων, δηλαδή, το χρίσμα να μεταφέρει τα κακά μαντάτα), θα είναι οιονεί νεκροί. Κάποιες στιγμές, σταματάς να κοιτάς προς τα εμπρός κι είσαι καταδικασμένος να έχεις το βλέμμα μόνιμα στραμμένο προς τα πίσω, ακόμη κι αν το σώμα βαδίζει ευθεία.

Ο πόλεμος στο σύμπαν του Ουρανού είναι συνώνυμος με την ψυχική ερήμωση, με το πνευματικό απόκαμα. Χωρίς ηρωικές κραυγές που σκίζουν τον αέρα, χωρίς περιλάλητα και χαρωπά τραγούδια, χωρίς τελετουργικές δεήσεις περηφάνιας και δέους. Ο πόλεμος σκιάζει την πλάση, πνίγει σαν μωρό στην κούνια ό,τι όμορφο τολμά να ξεμυτίσει. Ο Κανελλόπουλος αντιπαραβάλει τα Επίκαιρα της εποχής και τη σχεδόν χαρμόσυνη αναγγελία του πολέμου με τη λασπουριά και το αιώνιο σούρουπο του μετώπου.

Με τα κενά βλέμματα και τα τσακισμένα πρόσωπα, γεμάτα φούμο, μπαρούτι και χώμα, με τα σαλεμένα λογικά, με τη λύσσα για επιβίωση, με τα ανατριχιαστικά εμβατήρια των κατακτητών, με την πνευματική συντριβή της υποδούλωσης, με τον σπαραγμό της αγιάτρευτης απώλειας. Και κοντοστέκεται για να αναλογιστεί, σαν ένα τσιγάρο που γυρνά από στόμα σε στόμα, από πρόσωπο σε πρόσωπο. Η κάμερα φωνάζει όσα δεν μπορούν πια να αρθρώσουν τα στόματα. Καναδυό τελευταίες ρουφηξιές κι αμέσως μετά η μεγάλη κάθοδος προς τη Λήθη.




Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Back to Top ↑
  • CineDogs TV

  • Γιώργος Παπαδημητρίου

  • CineDogs Supporters

  • Cinedogs Opinions

    Τα "Παράσιτα" του Μπονγκ Τζουν-χο βγαίνουν στις αίθουσες και εμείς θέλουμε να μάθουμε. Ποιος είναι ο αγαπημένος σας Χρυσός Φοίνικας την τελευταίας 5ετίας;
  • FB Cinedogs

  • Latest