Reviews Ugetsu Monogatari

24 Αυγούστου 2016 |

0

Ugetsu Monogatari

Σκηνοθεσία: Κένζι Μιζογκούτσι

Παίζουν: Μασαγιούκι Μόρι, Ματσίκο Κίο, Κινίγιο Τανάκα

Διάρκεια: 94′

Μεταφρασμένος τίτλος (μεταγραφή του τίτλου στην ελληνική): «Ουγκέτσου Μονογκατάρι»

Βασισμένο σε δύο διηγήματα του Ακινάρι Ουέντα (1734-1809) από την ομότιτλη συλλογή  (η οποία παρεμπιπτόντως κυκλοφορεί στα ελληνικά, σε μετάφραση του Στέλιου Παπαλεξανδρόπουλου), το Ουγκέτσου Μονογκατάρι σάρωσε τα πάντα στο πέρασμά του το 1953. Όσκαρ Ξενόγλωσσης Ταινίας, καθώς και Αργυρός Λέοντας στο Φεστιβάλ της Βενετίας, ένας διόλου άσχημος απολογισμός. Ταυτόχρονα, λατρεύτηκε και υμνήθηκε από πλήθος θεωρητικών και σκηνοθετών, μεταξύ των οποίων οι Ερίκ Ρομέρ και Ζαν Λυκ Γκοντάρ, ενώ θεωρείται και η κορωνίδα του έργου του Κένζι Μιζογκούτσι.

Ο ίδιος βέβαια ο Μιζογκούτσι, μιλώντας για την ταινία του, εξέφρασε την οργή του έναντι της εταιρίας παραγωγής, η οποία δεν του έδωσε το πράσινο φως για το σκληρό φινάλε που επιθυμούσε. «Ιστορίες της θολής σελήνης μετά από βροχή» είναι κατά προσέγγιση η απόδοση του τίτλου στα ελληνικά και μας δίνει ευθύς εξαρχής το λυρικό στίγμα των όσων θα επακολουθήσουν. Ας μην ξεχάσουμε να αναφέρουμε πως το Ουγκέτσου Μονογκατάρι ενέπνευσε  με μάλλον περιπαικτική διάθεση τον Τζίμη Πανούση, ο οποίος βάφτισε με αυτόν τον τίτλο το πέμπτο τραγούδι της πρώτης κασέτας που κυκλοφόρησαν οι Μουσικές Ταξιαρχίες, το 1980…

Ugetsu 2

Η ιστορία τοποθετείται στον πλέον αγαπημένο χωροχρόνο του ιαπωνικού κινηματογράφου, στη μεσαιωνική Ιαπωνία. Εμφύλιες συρράξεις, βίαιες κοινωνικές μεταβολές, συγκρούσεις και διάφοροι καιροσκόποι τυχοδιώκτες που είναι ικανοί να πουλήσουν ιδέες, αξιοπρέπεια, μέχρι και την ίδια τους τη μάνα, με αντάλλαγμα την ευημερία. «Ο πόλεμος κάνει καλό στις δουλειές», θα αναφωνήσει με σαρδόνιο μικροπρεπές χαμόγελο ο πρωταγωνιστής μας. Δύο χωρικοί ξεκινούν το μεγάλο ταξίδι για να πιάσουν την καλή, καθ’ οδόν όμως θα πληρώσουν το τίμημα αλαζονείας τους. Ένα οδοιπορικό στην ανθρώπινη ματαιοδοξία ξεκινά. Ένα καλό μάθημα για τις παγίδες που κρύβει η λύσσα για πλούτο και χλιδή.

Επί της ουσίας, έχουμε να κάνουμε να λυρικό παραμύθι φαντασμάτων και πνευμάτων, μπολιασμένο όμως με ρεαλισμό και πειθαρχία σε μία ιδιόμορφη μίξη, όπου το απόκοσμο και το ονειρώδες μπλέκονται με τη φτηνή και συχνά ποταπή πραγματικότητα. Σε καμία άλλη χώρα ίσως δεν θα μπορούσαν άλλωστε να συνυπάρξουν με τέτοια άνεση τα πνεύματα με τους ζωντανούς όσο στην Ιαπωνία, όπου όλοι οι νεκροί χρίζονται πνεύματα με θεϊκές αρμοδιότητες και ιδιότητες. Στην Ιαπωνία, κανείς νεκρός δεν αποκόπτεται οριστικά από τη ζωή, αλλά και κανείς ζωντανός δεν υποβάλλεται σε εξαντλητικές δοκιμασίες για να κερδίσει τη μετά θάνατον ζωή, γιατί απλούστατα την έχει εξασφαλισμένη στο τσεπάκι του.

Ugetsu 3

Η κάμερα επιλέγει τη στάση της ανάλογα με την περίσταση. Άλλοτε είναι ράθυμη και γεμάτη περισυλλογή και παρατηρητικότητα. Άλλοτε είναι βίαιη και απότομη, όταν θέλει να μας υποδείξει ότι οι πρωταγωνιστές μας έχουν ξεστρατίσει από τις μέγιστες αξίες της φύσης και της ζωής. Ενίοτε, είναι σκληρή και λιτη, με μινιμαλιστική διάθεση. Ενίοτε, έχει ποιητικό και χορογραφικό κέφι, φτάνοντας μέχρι και στα όρια του ντελιρίου, όταν υποψιάζεται κάποιο κρεσέντο έρωτα ή καταστροφής. Επιδεικνύει παράλληλα μέγιστη δεξιοτεχνία στη χρήση της τεχνικής του dissolve, με τη μία διάσταση να διαχέεται αρμονικά στην άλλη. Το ακουστικό υπόβαθρο δεν είναι ποτέ διακοσμητικό, ακόμη και όταν ηχεί αντιφατικά ή παράδοξα. Ούτως ή άλλως, σε κάθε στιγμή κορύφωσης, η κινηματογράφηση δείχνει να ξεφεύγει από την πεπατημένη. Δεν έχει προφανώς καμία σχέση με οποιαδήποτε δυτική αντίληψη περί σασπένς, αλλά υπερβαίνει ταυτόχρονα και τους κλασικούς κανόνες της ιαπωνικού τύπου συντριβής.

Ugetsu 4

Ο δαφνοστολισμένος ηρωισμός και η πολεμική καταξίωση αντιμετωπίζονται με χλεύη και ειρωνεία, χάνουν το γυαλιστερό τους περίβλημα. Η αποδόμησή τους είναι ανεπαίσθητη αρχικά αλλά καταλήγει ισοπεδωτική. Ο πειρασμός δεν υπάρχει παρά για να ενδώσει κάποιος, όπως έλεγε (κάπως παραφρασμένα) και ο Όσκαρ Ουάιλντ. Αν δεν αναμετρηθούμε με όσα δεν πρέπει να πράξουμε, με τα πιθανά λάθη μας, πώς θα μάθουμε ποιοι είμαστε; Ο Μιζογκούτσι βοηθά τους χαρακτήρες του να αξιολογήσουν τον ίδιο τους τον εαυτό,  εποπτικά και σφαιρικά. Η αμαρτία δεν είναι σφάλμα, είναι απαραίτητη μοιάζει να μας λέει ο σοφός Ιάπωνας, ο οποίος την αντιμετωπίζει ως μέσο προσωπικής εξιλέωσης. Η ιαπωνική εκδοχή του μύθου του Οδυσσέα περιλαμβάνει και αυτή μία επιστροφή στην Ιθάκη, δίχως όμως τελική αναμέτρηση με μνηστήρες και με μία διαφορετικού τύπου λύτρωση.

Η παλιννόστηση θα επιφέρει τον τελικό διαχωρισμό ανάμεσα στο φανταστικό και το υπαρκτό. Το υπαρκτό είναι συμπλήρωμα του φανταστικού, δεν είναι ανώτερό του. Το υπαρκτό θα τιμωρήσει αυστηρά και διδακτικά αλλά δεν θα αφανίσει εκδικητικά. Υπάρχει εξάλλου μία φυσική ροή των πραγμάτων, την οποία πάντοτε σεβόταν η ιαπωνική κουλτούρα. Την σεβόταν γιατί προϋπήρχε των πάντων και θα συνεχίσει να υπάρχει μέχρι το τέλος του χρόνου και ακόμη παραπέρα. Όπως και η ταινία του Μιζογκούτσι, η οποία δικαούται τον αιώνιο σεβασμό κάθε σινεφίλ καρδιάς και την ανοχή όσων δεν είναι εξοικειωμένοι με αισθητικές και κοσμοθεωρίες μακρινές.


Πάρτε και λίγο Τζίμη Πανούση:




Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Back to Top ↑