Festivals An Elephant Sitting Still

7 Νοεμβρίου 2018 |

0

An Elephant Sitting Still

Σκηνοθεσία : Χου Μπο

Με τους : Ζανγκ Γιου, Πενγκ Γιουτσάνγκ, Γουάνγκ Γιουγουέν, Λι Κονγκτσί

Διάρκεια : 230’

O κόσμος είναι μια αχανής ερημιά. Κι αν τούτο παραπέμπει απλώς στην… «Έρημη Χώρα» του Τ.Σ. Έλιοτ, θα μπορούσε κανείς να τον περιγράψει (με όρους νεορεαλιστικούς) ως μια απέραντη χωματερή. Σωμάτων, ψυχών, ματαιωμένων ονείρων, χιμαιρικών ελπίδων, χαίνουσων πληγών και μιας ατελεύτητης αγωνίας που δυναστεύει κάθε κύτταρο απ’ τη στιγμή που γεννιόμαστε. Έτσι τουλάχιστον παρουσιάζεται στο πρώτο (και τελευταίο, ως έμελλε) φιλμ του κινέζου Χου Μπο. Μ’ άλλα λόγια, ένας κόσμος (το λιγότερο) αηδιαστικός. Βαριά διαπίστωση (και μάλιστα με το καλημέρα) κι ακόμη βαρύτερη όταν είναι το μόνο που παίρνεις μαζί σου με το τέλος της προβολής. Δεν παύει, ωστόσο, να πηγάζει μέσα από ένα έργο (παρά την σχεδόν τετράωρη διάρκειά του) αριστοτεχνικό, άβολο και συναρπαστικό.

Το Ένας Ελέφαντας Στέκεται Ακίνητος είναι πολύ ιδιαίτερο φιλμ : ο σημαντικότερος λόγος κρύβεται στην καθηλωτική αίσθηση που αποπνέει, στον αφοπλιστικό πεσιμισμό που κυλά στο μεδούλι των βιρτουόζικων πλάνων του, στο μούδιασμα που προκαλεί στη ραχοκοκαλιά σου και στην βουβή απόγνωση που σε κατακλύζει καθώς βυθίζεσαι μέσα του. Μια απόγνωση που σταδιακά μετατρέπεται σε κραυγή απελπισίας ενός ασάλευτου κόσμου και διοχετεύεται με τη μορφή αποχαιρετιστήριου (κινηματογραφικού) γράμματος. Κάτι σαν Διαθήκη!

Τα πάντα εδώ είναι μίζερα, παρακμιακά και (για κάποιους) άδικα. Τα πάντα σκεπάζει η δυστυχία κι η σκοτεινιά. Δεν υπάρχει καμία ένδειξη αισιοδοξίας, καμία αχτίδα φωτός – ακόμη κι ουρανός μονίμως είναι γκρίζος, θολός και καταθλιπτικός. Μέχρι κι οι «Άθλιοι» του Ουγκώ μπορεί να λιγοψυχούσαν στη θέα τούτης της αναπάντεχης οδύσσειας, που διαρκεί όλη κι όλη μια μέρα (απ’ το πρωί ως το σούρουπο).

Ένα αγόρι υφίσταται ανελέητο bullying (με τραγικές συνέπειες) στο σχολείο και συγχρόνως δεν βρίσκει διέξοδο και κατανόηση στο οικογενειακό περιβάλλον. Ένας γέρος πιέζεται απ’ τους δικούς του να τους αδειάσει τη γωνιά και να πάει στο γηροκομείο. Ένας λωποδυτάκος ξαπλώνει με τη γυναίκα του καλύτερού του φίλου (όταν τον απορρίπτει το αντικείμενο του πόθου του) κι ο τελευταίος το ανακαλύπτει και αυτοκτονεί μπροστά στα μάτια του.

Ένα κορίτσι που αδυνατεί να συνυπάρξει με την αδιάφορη, εγωκεντρική μάνα που διαρκώς το ταπεινώνει, εξευτελίζεται όταν ένα βίντεο που το δείχνει με τον υποδιευθυντή του σχολείου σε ένα καραόκε πάρτυ γίνεται viral στα social media. Τέσσερις χαρακτήρες (οι ιστορίες των οποίων εισδύουν ευφυώς και ανατρεπτικά η μία μέσα στην άλλη) που περιφέρονται στους δρόμους σαν αποσυνάγωγοι, σαν εξοστρακισμένοι παρίες, γυρεύοντας απαντήσεις που δεν υπάρχουν (ή μάλλον τη μία και μοναδική που ήδη γνωρίζουν αλλά αρνούνται να αποδεχθούν : πως η ζωή έχει προκαθορίσει τη μοίρα τους χωρίς να τους ρωτήσει).

Συνελόντι ειπείν, φυγή από το αναπόδραστο ουκ έστι. Και τι είναι τελικά αυτός ο περίφημος …Ελέφαντας (του τίτλου) – που θέλουν να δουν από κοντά οι ήρωες – για τον οποίο κυκλοφορεί η φήμη πως απλά στέκει ακίνητος και αγνοεί τον κόσμο σε κάποιο τσίρκο, κάπου στο Βορρά; Μα δεν είναι άλλο από την παχύδερμη όψη του σύγχρονου καπιταλισμού (πέρα από μια αλληγορία για το εκτρωματικό, καθηλωμένο προφίλ της σημερινής Κίνας), που ποδοπατεί (αδιακρίτως) και συνθλίβει κάτω απ’ το πέλμα του εκατομμύρια ανυπεράσπιστα θύματα. Παροιμιώδες σύμβολο μιας ασάλευτης, ματαιωμένης ζωής που αντικρίζει με απάθεια το σκληρό σύμπαν που την περιβάλλει. Η αδράνειά του κάλλιστα αντανακλά τον παθητικό, ευνουχισμένο και αποξενωμένο ψυχισμό των ηρώων μέσα στο καθοδικό σπιράλ της άθλιας καθημερινότητάς τους.

Κάθε δευτερόλεπτο αυτού του (μεγάλου σε διάρκεια) φιλμ μοιάζει απαραίτητο. Απ’ τη στιγμή που συντονίζεσαι μαζί του, η αναπνοή σου ακολουθεί την ακανόνιστη ανάσα και τους σφυγμούς των ίδιων των χαρακτήρων. Η εμπειρία της θέασης εκμηδενίζει την απόσταση μεταξύ καθίσματος και οθόνης και μεταβάλλεται σε κυτταρική διαδικασία. Με τα επίμονα, ανατομικά κοντινά (που δεν εγκαταλείπουν τα πρόσωπα και καταγράφουν την παραμικρή αντίδραση), με τις μακρόσυρτες λήψεις και την επινοητική χρήση του βάθους πεδίου, το σινεμά του Χου Μπο καθίσταται για τον ανυποψίαστο θεατή σχεδόν βιωματικό. Και οι ερμηνείες – ω! οι ερμηνείες : τι να πρωτοπείς, ειλικρινά, γι’ αυτά τα πλάσματα που παίζουν όλα με την ίδια μαεστρία. Αδιακρίτως.

Ξεκάθαρα μπορείς να πεις πως είναι μια απ’ τις ταινίες χάρη στις οποίες ερωτεύεσαι (αμετάκλητα) το σινεμά. Αν έχεις και την παραμικρή ψευδαίσθηση για το ποια είναι η Αληθινή Όψη του Κόσμου μας, ιδού ένα φιλμ που μετά την σαρωτική γροθιά που σου ρίχνει θα σε φέρει για κάμποσο διάστημα αντιμέτωπο με τον Εαυτό σου. «Μπορείς να πας όπου θες, σ’ όποιο μέρος επιλέξεις, δεν πρόκειται να βρεις κάτι διαφορετικό», λέει κάποια στιγμή ένας απ’ τους ήρωες. Η αποσύνθεση (σταδιακή αλλά συνεπής) της Ανθρώπινης Ιδιότητας μετατρέπει τα πάντα γύρω μας σε νεκρές ζώνες και λιγοστεύει, δηλητηριάζει ασφυκτικά τον αέρα που αναπνέουμε. Μηδενιστικό; Φαταλιστικό; Μοιρολατρικό; Ίσως. Τα διαλεκτικά και αισθητικά εργαλεία του κινέζου δημιουργού, ωστόσο, το καθιστούν τόσο – μα τόσο – ρεαλιστικό.

Είναι από τις ελάχιστες – σπανιότατες – εκείνες φορές, που το σινεμά (δεν φλερτάρει απλώς αλλά) μετατρέπεται σε Τέχνη του Εφικτού. Και σε μακάβριο, αδυσώπητο πορτραίτο της κρίσης αξιών (και ανθρωπιστικής κρίσης) του σύγχρονου πολιτισμού. Όταν ο πόνος γίνεται οργή, το μυαλό κι η ψυχή αναζητούν (παραληρηματική) λύτρωση στο μύθο (τον Ελέφαντα). Όταν όμως ο τελευταίος δεν είναι παρά η αλληγορική εκδοχή της μόνης πραγματικότητας που θα έχεις ποτέ (αυτής που αποστρέφεσαι), πόσο μεγαλύτερη μπορεί να γίνει η οδύνη της αυταπάτης;

Το φιλόδοξο (μεγαλεπίβολης σύλληψης) και εμπνευσμένο έργο του Χου Μπο σε βυθίζει αργά και βασανιστικά στο απόλυτο κενό, κατατρώγοντας τον μοραλισμό σου (όπως και των χαρακτήρων) σαν τις Προμηθεϊκές σάρκες και αφήνοντας αγιάτρευτη ουλή στο υποσυνείδητό σου. Όταν έχεις γυρίσει ένα τέτοιο αριστούργημα (αληθινό έπος), δε σου μένει παρά να πεθάνεις (ή να αυτοκτονήσεις). Ο Χου Μπο επέλεξε το δεύτερο, μόλις στα 29 του!




Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Back to Top ↑