Festivals 58o Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης: Breza (The Birch Tree)

4 Νοεμβρίου 2017 |

0

58o Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης: Breza (The Birch Tree)

Ματιές στα Βαλκάνια: Από τις λέξεις στις εικόνες – Βαλκανική λογοτεχνία και κινηματογράφος

Σκηνοθεσία: Άντε Μπάμπαγια

Παίζουν: Μάνκα Κόζιρ, Βέλιμιρ Ζιβοζίνοβιτς, Φάμπιαν Σοβάγκοβιτς

Ελληνικός τίτλος: Η σημύδα

Διάρκεια: 92’

Έτος Παραγωγής: 1967

Χώρα παραγωγής: Κροατία (πρώην Γιουγκοσλαβία)

Σκηνικό ένα χωριουδάκι της Κροατίας, την δεκαετία του ’20 : η ξανθιά Γιάνιτσα (Μάνκα Κόζιρ) θεωρείται το ομορφότερο κορίτσι του μικρού, απομονωμένου χωριού της. Λεπτοκαμωμένη και ήσυχη, τόσο που οι άλλοι να θεωρούν ότι ξεχωρίζει …σαν μια σημύδα σε ένα δάσος από οξιές. Όταν θα καταρρεύσει στο δάσος, σώζεται από τον Γιόσα Σβέτι (Φάμπιαν Σοβάγκοβιτς) ο οποίος την λατρεύει και θα την μεταφέρει σπίτι της. Οι ντόπιες γιατροπορεύτρες προσπαθούν να τη συνεφέρουν και να την θεραπεύσουν, όμως τελικά εκείνη θα πεθάνει χωρίς να προλάβει να αντικρίσει το σύζυγό της, Μάρκο (Βέλιμιρ Ζιβοζίνοβιτς).

Στην κηδεία, ο Γιόσα αναπολεί τη ζωή της και το χρονικό του γάμου της : παντρεύτηκε τον Μάρκο, έναν άξεστο χωρικό (αν κι ο τελευταίος την παραμελούσε και την εξευτέλιζε), ενώ βίωσε και την απώλεια του παιδιού τους. Ο άντρας της συνέχισε να μεθοκοπά στα καπηλειά και να πηγαίνει με άλλες γυναίκες, γεγονός που συνέθλιψε την εύθραυστη Γιάνιτσα. Αντί να πενθεί για το χαμό της, τις επόμενες μέρες ο Μάρκο θα παραστεί σε ένα γάμο, ενώ θα πρωτοστατήσει και σε έναν καυγά. Καθώς επιστρέφει περπατώντας μέσα από το δάσος, θα σκοντάψει σε μια σημύδα και θα αρχίσει να κλαίει, γεμάτος θλίψη και μετάνοια για ολόκληρη τη μέχρι τότε ζωή του…

Η αριστουργηματική διασκευή της (αρχικώς προορισμένης απ’ τον συγγραφέα της για τραγικωμωδία) νουβέλας του Σλάβκο Κόλαρ «The Birch Tree» (στην οποία βασίζεται το φιλμ, που παράλληλα αντλεί και στοιχεία από ένα άλλο διήγημα του ιδίου, τον «Γάμο της Ίμπρα Φούτατς«), συγκαταλέγεται ανάμεσα στις τρεις πιο σημαντικές και επιδραστικές ταινίες στην ιστορία του Κροατικού Κινηματογράφου, σε ολόκληρο τον 20ο αιώνα. Με άλλα λόγια, συνιστά φιλμ-ορόσημο. Αν και δεν διεκδικεί δάφνες εντυπωσιακού ή θεαματικού σινεμά, τούτο το ρεαλιστικό, τραχύ και καταθλιπτικό έργο (που αποτυπώνει τα σκληρά ήθη της κροατικής επαρχίας των αρχών του 20ου αιώνα) περιστρέφεται γύρω από χαρακτήρες της υπαίθρου που περιβάλλονται απ’ την αντίστοιχη νοοτροπία, που λατρεύουν τα έθιμα, τις παραδόσεις και τον τόπο τους, αφηγείται όμως και μια θλιβερή ιστορία γύρω από μια ντόπια καλλονή, θύμα διαρκούς παρεξήγησης από την πρωτόγονη (σχεδόν παγανιστική) κοινωνία που την φθονεί. Οι όποιες αδυναμίες του φιλμ εκδηλώνονται στην ισχνή σκιαγράφηση από τον σκηνοθέτη της κεντρικής ηρωίδας (εξαίρετη η Μάνκα Κόζιρ), στην έλλειψη πλοκής και εμφανούς συσχέτισης αίτιου – αιτιατού και σε μερικές παράξενες (ως και παράδοξες) σκηνές (όπως, για παράδειγμα, μια …»γιορτή» που στήνεται μπρος στο άψυχο κουφάρι της Γιάνιτσα).

Ο Άντε Μπάμπαγια σκηνοθετεί με θαυμαστή επιδεξιότητα, χωρίς ποτέ να χαλαρώνει τον συναισθηματικό κλοιό γύρω από τους χαρακτήρες, ακόμα και στην περίπτωση του «κακού» Μάρκο, του συζύγου της ηρωίδας, ενός νταή που υφίσταται μια ολοκληρωτική μεταμόρφωση μέσα από την συμβολικά τραγική κατάληξη του φιλμ, ενώ η πιο διασκεδαστική στιγμή της ταινίας δίνεται μέσα από ένα περίεργο τραγούδι για γαλοπούλες, χωροφυλάκους και τη στιγμή του θανάτου που φτάνει – καραδοκώντας – κάποτε για όλους, συνοδευόμενο από τυχαία(;) ακατάστατες εικόνες που προσδίδουν στο όλο σκηνικό μια σουρεαλιστική νότα, τέτοια που οδήγησε πολλούς στο να ανακηρύξουν τη συγκεκριμένη σεκάνς ως το πρώτο μουσικό κλιπ που γυρίστηκε ποτέ στην Κροατία! Ένα στοχαστικό, λιτό και συνάμα σκληρό δείγμα κινηματογραφικής ποίησης, τεμαχισμένο ως επί το πλείστον σε μια ακολουθία από φλας μπακ που πραγματοποιούν μια «έμμετρη» αφηγηματική αναδρομή στα γεγονότα…




Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Back to Top ↑